`Vervoersstaking geeft gigantisch signaal'

Bij onvrede over kabinetsbeleid lijkt het openbaar vervoer een makkelijk doelwit voor de vakbonden. Volgens vakbondsman Van den Berg steunen ,,opvallend veel reizigers'' de acties.

Twee miljoen reizigers hebben vandaag geen gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer. Reizigers en werkgevers uitten de afgelopen dagen hun onvrede over de zoveelste staking in korte tijd. Bussen, trams en metro's in Noord-Holland en Rotterdam liggen voor de tweede keer in enkele weken stil. Bij spoorvervoerder NS hadden grote werkonderbrekingen plaats in 2003, 2001 en 2000. Als het kabinet geen tegemoetkomingen doet, volgen acties in ongeveer twintig andere sectoren, dreigen de vakbonden.

Toch ontving FNV uit diezelfde groep reizigers opvallend veel steunbetuigingen voor de staking van vandaag, zegt Andries van den Berg, bestuurder voor de Nederlandse Spoorwegen bij FNV Bondgenoten.

,,We hebben 400.000 flyers uitgedeeld op stations om de reiziger te informeren en dat verliep vrijwel zonder incidenten. We doen dat altijd in groepen, omdat er nogal eens sprake is van agressieve reacties, maar die bleven nu uit. Ik denk dat het veel scheelt dat we staken in ieders belang, en niet alleen tegen het beleid van een enkele werkgever. Dit is voor alle werkenden en werklozen in Nederland. Bij de acties die nog volgen in andere sectoren, doen zij hetzelfde voor ons.''

Waarom is dan begonnen met het openbaar vervoer? Is dat niet makkelijk: groot effect met relatief weinig mensen?

,,Dat is niet het argument. Maar het is nu eenmaal zo dat een staking in het openbaar vervoer een gigantisch signaal afgeeft. We hadden hetzelfde effect kunnen bereiken als alleen de verkeersleiding zou staken, maar dit is een krachtiger gebaar. We hebben een redelijk lange actieperiode [tot eind november, red.] en hoe langer die duurt, hoe minder effect een actie die veel mensen treft heeft.''

Maar heeft u zich niet te snel laten overhalen om het openbaar vervoer voorop te laten lopen?

,,Het was moeilijk uit te stellen. Intern wilden sommigen al vóór de demonstratie op 2 oktober staken, maar dat hebben we heel bewust niet gedaan. We moesten eerst maar eens afwachten hoeveel demonstranten er naar het Museumplein in Amsterdam zouden komen. We wilden ons kruit niet verschieten. Bij de stadsvervoerders konden we het niet droog houden tot na 2 oktober. Daar was de actiebereidheid gewoon te hoog voor.''

De Vereniging Werkgevers Openbaar Vervoer vindt dat het openbaar vervoer onevenredig veel schade lijdt.

,,Dat lijkt nu misschien zo, maar werkgevers in alle bedrijfstakken zullen de komende tijd grote schade lijden als het kabinet niet beweegt. Bovendien kunnen de werkgevers zich niet blijven verschuilen achter het kabinet.''

En het voorstel van NS-directeur Veenman om vandaag niet te staken, maar op de stations het gesprek met het kabinet te hervatten, zou dat geen goede bemiddelingspoging zijn geweest?

,,Het is een sympathiek voorstel, maar we hebben vanaf het begin gezegd dat alleen toezeggingen van het kabinet ons van onze plannen konden afhouden. Met een gezellig gesprekje schieten we niets op, als het kabinet ondertussen voet bij stuk houdt. Bovendien is er van hun kant geen reactie geweest.''

Jullie zeggen dat werken in het openbaar vervoer zwaar is. Is het zwaarder dan bijvoorbeeld het werk van een metaalarbeider?

Het zijn allebei zware beroepen, ieder met hun eigen risico's en ziektes. Spoormedewerkers lopen bijvoorbeeld het gevaar uitgeschakeld te raken door posttraumatische stressstoornissen. Niet voor niets is er onder NS-medewerkers een relatief hoge WAO-uitstroom.''