Spanning over toegang tot Tempelberg

Israël wil de toegang van moslims tot de Tempelberg in Jeruzalem tijdens de Ramadan beperken. De groot-mufti van Jeruzalem is zeer verontwaardigd.

Volgens de Israëlische dienst voor Oudheden staan de muren en het dak van een grote moskee in Jeruzalem in het centrum van wat volgens de joden de plaats is van de Tempelberg en voor de moslims de Haram al-Sharif met de Aqsa-moskee en de gouden Rotskoepel, op instorten. Als de Palestijnen het aantal gelovigen dat in de morgen beginnende vastenmaand Ramadan hier komt bidden daarom zelf niet aanzienlijk beperken, zal Israël dat doen, zo heeft de Israëlische minister van Politie, Gideon Ezra, gisteren eens te meer gedreigd.

De groot-mufti van Jeruzalem – de hoogste Palestijnse religieuze autoriteit – Ekrima Sayyid al-Sabri, is hoogst verontwaardigd. ,,Als de Israëlische regering voet bij stuk houdt, komen er massale rellen van, dat staat vast. Er zullen doden vallen. Het wordt erger dan na Sharons provocerende wandeling nu vier jaar geleden'', voorspelt hij. Die wandeling was volgens veel waarnemers de directe aanleiding tot de lancering van de intifadah.

De Tempelberg/ Haram al-Sharif is een plek waar interreligieuze samenwerking en verstandhouding cruciaal zijn: Israëliërs en Palestijnen leven hier op elkaars lip. Maar door de symbolische geladenheid is het gebied al vaak een splijtzwam gebleken. De kwestie van de soevereiniteit over dit gebied was een van de belangrijkste punten waarop in 2000 het Israëlisch-Palestijnse vredesproces afsprong.

De spanning rond deze plek laait nu weer hoog op. ,,We verwachten tijdens de vastenmaand Ramadan honderdduizenden gelovigen vanuit Jeruzalem en heel de Westelijke Jordaanoever. Zij willen deelnemen aan het gebed. Voor de moslims is de Ramadan een emotioneel geladen tijd. Als de Israëlische politie bij de poort hen probeert tegen te houden is dat eigenlijk als provocatie nog veel erger is dan vier jaar geleden'', aldus de mufti.

Ekrima al-Sabri, een zestiger, is door de Palestijnse leider Yasser Arafat in 1994 benoemd. Arafat ging daarmee in tegen de keuze van de Jordaanse koning Hussein en diens Hashemitische koninklijke familie, die zich nog altijd als de beschermers van de Haramain, de islamitische heiligdommen in Jeruzalem, ziet.

Sabri wil geen problemen met de Israëlische grenspolitie die waakt bij de poort die naar de Aqsa-moskee leidt; hij ontvangt thuis in Wadi al-Joz. Met zijn grijs haar en verzorgde baard en zijn gouden bril oogt hij eerder als een diplomaat.

De groot-mufti ziet geen enkele winst voor de Palestijnen voortkomen uit premier Sharons plan om de nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen, of het nu doorgaat of niet. ,,Sharon zal de Gazastrook niet ontruimen. Wij geloven hem niet. En als hij het wel doet, weten we dat hij ons volledig zal afsluiten van de rest van de wereld. Gaza wordt dan voor ons een grote gevangenis.''

Hij spreekt zacht. ,,Het is absoluut geen vredesplan, al wil Sharon het graag zo verkopen aan de wereld. Het kan ook niet een juiste oplossing brengen want het wordt allemaal door één kant opgelegd. Sharon spreekt over een vreedzame terugtrekking uit Gaza, maar iedere dag weer pleegt hij misdaden tegen de bevolking. Wij zien absoluut geen teken van goede wil.''

Afgelopen zomer waarschuwden de Israëlische veiligheidsdiensten dat joodse extremisten mogelijk een vliegtuig wilden laten neerstorten op de Aqsa-moskee om premier Sharons plan voor een eenzijdige terugtrekking uit de Gazastrook te torpederen. De aanwijzingen die de Shin-Beth bekendmaakte waren vaag, maar de politieke oppositie tegen het plan van Sharon is fel. Die kan nog voor gewelddadige botsingen zorgen, en aanslagen tegen een Palestijns of Israëlisch doelwit zijn niet uit te sluiten.

,,Wij stellen premier Sharon verantwoordelijk voor alles wat met de Haram al-Sharif gebeurt'', zegt de groot-mufti. ,,Een aanslag op deze plek kan niet zonder dat de Israëlische regering ervan op de hoogte is. Zij controleert het luchtruim boven het hele land en vooral boven Jeruzalem met radar, satellieten en helikopters. Dit is geen nieuw plan. Er zijn joodse organisaties zoals de `Getrouwen van de Tempelberg' die al decennialang aansturen op een kaalslag van de moslimheiligdommen met als verklaard doel op deze plaats een derde joodse tempel op te trekken.''

Volgens de groot-mufti doet Sharon zelf alles om de extremisten ter wille te zijn. ,,Zijn terugtrekkingsplan biedt deze opportunistische zeloten een nieuwe kans. Sharon ziet nu zijn kans schoon ons zijn visie op te dringen. En hij speelt het heel handig. Mocht er iets ernstigs voorvallen zoals een aanslag tegen de Aqsa-moskee, dan is dat niet het werk van zijn regering, maar van extremisten die zogezegd buiten Sharons controle opereren en hem tegenwerken. Voor ons is die dubbelzinnigheid, de bewuste politiek van haat en ontkenning, heel gevaarlijk.''

,,Wij zijn heel ongelukkig met de situatie die Sharon rond de heiligdommen creëert, met zijn bewuste provocaties rond de Haram al-Sharif zelf en met de uiterst moorddadige politiek in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. Elke dag vallen er doden, onder wie vrouwen en kinderen, gewoon omdat hij de kolonisten en de extremisten duidelijk wil maken dat hij nog altijd aan hun kant staat.''