Onomstreden danser met geheimen

Cambodja krijgt een nieuwe koning. Sihamoni is onbekend, maar heeft daardoor ook weinig vijanden.

Als het politieke mijnenveld in Cambodja omschreven kan worden als een modern drama, dan is Norodom Sihamoni, de vandaag aangewezen koning van Cambodja, een passende keuze. De oudste zoon uit het zesde huwelijk van koning Norodom Sihanouk houdt van theater. Zo werd hij als jongeman geschoold in muziek en dans en figureerde hij al als veertienjarige in `De kleine prins', een film gemaakt door zijn vader. Ook Sihanouk houdt van drama.

Maar de relatief onbekende Sihamoni past vooral in het oververhitte klimaat van de Cambodjaanse politiek omdat hij onomstreden is. Hij heeft nooit een overmatige interesse voor de binnenlandse politiek getoond en dat is een eigenschap die voor de negenkoppige Kroonraad, waar premier Hun Sen zitting in heeft, maar ook een halfbroer van de prins, een aanbeveling is geweest. Vandaag stemde de raad in met de 51-jarige Sihamoni als opvolger van zijn vader. De constitutionele crisis – in de grondwet kwam het woord `troonafstand' tot eergisteren niet voor – is bezworen.

Even bestond in Cambodja de vrees dat de machtige premier Hun Sen van Sihanouks voornemen gebruik zou maken om de monarchie helemaal af te schaffen. De premier ligt al langdurig overhoop met het koningshuis dat zich te veel met de Cambodjaanse politiek zou bemoeien. Maar ondanks de strikt ceremoniële rol die de koning vervult is zijn invloed groot – in Cambodja wordt Sihanouk op handen gedragen.

Sihamoni, die zijn naam ontleent aan de eerste twee lettergrepen van die van zijn vader en zijn moeder, de Frans-Cambodjaanse Monique Izzi, geldt als politiek ongevaarlijk. En dat maakte hem in de ogen van Hun Sen een betere kandidaat dan prins Norodom Ranariddh, halfbroer van Sihamoni en leider van de monarchistische Funcinpec-partij.

Maar dat betekent niet dat Sihamoni een ,,domkop'' is, aldus, tegenover Reuters, een Franse diplomaat die met Sihamoni heeft samengewerkt toen hij de Cambodjaanse vertegenwoordiger was bij UNESCO, de culturele organisatie van de VN. Bovendien geldt hij als de enige van de vijf zonen van Sihanouk die nog in leven zijn met wie de oude koning goed overweg kan. De fijne kneepjes van het vak heeft Sihamoni van zijn politiek zeer actieve vader geleerd.

Sihamoni heeft het grootste deel van zijn leven buiten Cambodja doorgebracht. Hij studeerde aan het Nationaal Conservatorium in Praag en vertrok in 1975 naar Noord-Korea voor een studie cinematografie. Alleen gedurende de vier jaar van het schrikbewind van de Rode Khmer zat hij samen met zijn vader opgesloten in een van de paleizen van de familie in Phnom Penh. Door een list was Sihamoni vanuit Pyongyang naar zijn vaderland gelokt.

Over die gedwongen opsluiting zei Sihamoni in een van de weinige interviews die hij heeft gegeven in 1995: ,,In die tijd zagen we niemand. [...] Het was een ongelukkige tijd. [...] Ik sloeg me er doorheen. Als danser ben ik erg lichamelijk, ik werkte veel in de tuin en maakte de troonzaal schoon.'' Vijf van zijn broers en halfzusters en veertien van zijn neven en nichten overleefden die periode niet. Zij werden samen met 1,7 miljoen Cambodjanen in handen van het Rode Khmer-regime vermoord.

Vlak nadat de Rode Khmers in 1979 door Vietnam werden verdreven, vertrok Sihamoni naar Frankrijk, waar hij zijn liefde voor dans en muziek weer oppakte. In 1992 werd hij de Cambodjaanse ambassadeur bij de UNESCO.