Megaboete dreigt voor wegenbouw

Ruim vierhonderd wegenbouwbedrijven lopen kans op een boete wegens kartelpraktijken. De ondernemingen hebben zich tussen 1998 en 2001 schuldig gemaakt aan verboden vooroverleg.

Dat concludeert de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) na bestudering van de informatie die 140 wegenbouwers tot nu toe vrijwillig hebben ingeleverd bij de NMa. Uit de informatie zijn volgens de karteldienst bewijzen naar voren gekomen tegen nog eens ,,bijna driehonderd'' andere wegenbouwbedrijven. Tegen alle ruim vierhonderd ondernemingen is rapport opgemaakt. Dat is het begin van een sanctieprocedure die kan leiden tot een boete.

Het gaat om de omvangrijkste kartelzaak die de NMa sinds haar oprichting in 1998 in behandeling heeft. Vorig jaar legde de NMa al 102 miljoen euro boetes op aan in totaal 26 bouwondernemingen.

De NMa maakte vanmorgen ook bekend twee groepen van telkens zes ondernemingen in de wegenbouw en de beton- en waterbouw te verdenken van structureel overleg rond grote infrastructurele projecten in Nederland. Het gaat onder meer om de HSL-Zuid en de Betuweroute.

Deze zaak is het resultaat van twee jaar onderzoek door de karteldienst. Het bewijsmateriaal bestaat uit documenten die de NMa heeft aangetroffen bij doorzoekingen van kantoren, aangevuld met informatie die bedrijven in het kader van hun clementieverzoeken bij de NMa hebben ingeleverd. In totaal biechtten tot nu toe 473 bouwondernemingen hun illegale praktijken op bij de NMa, waarvan dus 140 uit de wegenbouw.

De ondernemingen deden een beroep op de clementieregeling om kans te maken op een lagere boete van de NMa en om te voorkomen dat ze door de rijksoverheid op een zwarte lijst geplaatst worden. De karteldienst zegt dat 30 van de 140 wegenbouwers die om clementie vroegen niet op boetevermindering hoeven te rekenen. Hun ingeleverde informatie was te summier. De overige 110 wegenbouwers krijgen een `korting' op hun eventuele boete van 10 tot 50 procent, afhankelijk van de waarde van hun informatie. Vanwege de omvang van de zaak en de behoefte bij de bouwsector om snel schoon schip te maken, heeft de NMa gekozen voor een versnelde, collectieve sanctieprocedure. Bedrijven die meedoen aan de snelle sanctieprocedure krijgen van de NMa 15 procent korting op hun boete. Dit geldt ook voor bedrijven die geen gebruik hebben gemaakt van de clementieregeling.

Door de bouwbranche is J. Blankert, voormalig voorzitter van VNO-NCW, naar voren geschoven. Hij zal inventariseren welke wegenbouwers van het aanbod gebruik willen maken en zal hen bij de NMa vertegenwoordigen. De ruim vierhonderd wegenbouwers moeten nog instemmen met de versnelde procedure die de NMa is overeengekomen met de sector. Het Algemeen Verbond Bouwbedrijf (AVBB) roept de betrokken bedrijven op te kiezen voor de snelle procedure en ,,dit aanbod af te wegen tegen de kans op langdurige, slepende procedures en daarmee samenhangende hoge juridische kosten''.

Als na de snelle procedure de overtredingen worden vastgesteld door de NMa kunnen boetes opgelegd worden. Dat zal niet collectief gebeuren; ondernemingen zullen individueel moeten betalen, aldus de NMa. In totaal kunnen de geldstraffen in alle zaken samen - ondanks de kortingen - oplopen tot vele honderden miljoenen euro.

De NMa streeft ernaar om alle lopende zaken in de bouwbranche ,,in overzichtelijke procedures en binnen afzienbare tijd'' af te handelen. Dat betekent dat dezelfde versnelde, collectieve procedure, zoals voor de wegenbouw, ook gevolgd zal worden voor de burgerlijke en utiliteitsbouw, de installatietechniek en de overige sectoren. Naar verwachting zal de karteldienst komend voorjaar rapport opmaken tegen bedrijven uit deze sectoren.