Eindelijk open debat

Senator Kerry, de uitdager van president Bush, heeft in drie televisiedebatten een comeback gemaakt die hij hard nodig heeft om bij de verkiezingen op 2 november nog een kans te maken. Volgens de peilingen heeft president Bush nog verreweg de meeste deelstaten in zijn kamp. Bush is geen sprekende pop; dat hij alleen maar de woorden van zijn medewerkers kan uitspreken is een misverstand dat vooral buiten Amerika bestaat. De kiezers die hem dagelijks in eigen land volgen, weten wel beter. Hij is een uitstekend debater met een informele, gezellige toon die Amerikanen aanspreekt. In de afgelopen drie debatten heeft hij zich goed geweerd, maar zijn uitdager Kerry was beter en won ten minste twee van de drie debatten volgens een aantal peilingen.

Het was wennen voor Bush dat hij niet langer kon volstaan met aanvallen, maar dat hij zijn eigen bestuursdaden moest verdedigen. De eerste keer kon hij zijn opwinding over opmerkingen van Kerry niet verbergen en dat maakte een slechte indruk. Bij verkiezingsbijeenkomsten worden tegenstanders altijd weggehouden. Kerry was duidelijker en scherper dan eerder in zijn campagne. De debatten waren inhoudelijk en boden veel eenvoudig geformuleerde informatie aan de kiezer over de politieke tegenstellingen over onder andere Irak, abortus, belastingen, ziektekostenverzekeringen en begrotingstekort. Dat is het voordeel van de tweekamp, die in het Nederlandse meerpartijenstelsel vrijwel onmogelijk is. Nadeel van het Amerikaanse debat is dat er slechts twee kanten ter sprake komen aan politieke kwesties.

Dat veel Amerikanen sterk betrokken zijn bij deze verkiezingscampagne zegt iets over urgentie. Vier jaar geleden ging het Amerika voor de wind en de presidentiële campagne was daarom lauw. Nu worden Amerikaanse troepen in Irak geterroriseerd door de bevolking die ze geacht worden te beschermen, is er nog geen einde aan de terreurdreiging in eigen land en stagneert de werkgelegenheidsgroei bij een gapend tekort op de overheidsbegroting.

De media zullen sommige fragmenten herhalen en analyseren. Passages kunnen ook worden gebruikt in negatieve campagnespotjes en daar zullen er heel wat van worden uitgezonden de komende weken. De organisatie van Bush is bedreven in negatieve campagnes. Een steeds kleiner percentage van de kiezers heeft nog niet besloten en de verkiezingsstrijd zal zich concentreren op de onbesliste deelstaten. Deelstaten als Ohio, Wisconsin, Virginia en Florida neigen nog naar Bush. Kerry noemde er een paar expliciet gisteren. Hij is vooral populair in de bevolkingsrijke deelstaten in het noordoosten en aan de Westkust. Bush scoort beter in het conservatieve zuiden en in het binnenland, waar de inwoners om historische redenen een groter gewicht hebben in de presidentsverkiezingen. De televisiedebatten hebben de verkiezingsrace weer opengegooid. Dat is winst voor de Amerikaanse democratie, want aan open debat heeft het na de terreuraanslagen in 2001 en tijdens de daarop volgende oorlogen ontbroken.