Verhofstadt terug, maar `geblutst'

Hij is `getemd', zeggen critici. De Belgische premier Verhofstadt stond gisteren verzwakt voor het parlement.

Dat was nog niet eerder vertoond. Premier Guy Verhofstadt die zijn jaarlijkse Beleidsverklaring in het Belgische parlement opent met een schuldbekentenis. De premier staat niet bekend om zijn ootmoedigheid.

Aanleiding was de bijna-crisis over nachtvluchten op de luchthaven Zaventem, waarbij ministers van de federale regering wekenlang openlijk ruzieden met hun collega's van de deelregeringen. Volgens de premier was het ,,geen fraai schouwspel'' geweest.

Sinds de regionale verkiezingen van juni, waarbij de liberale VLD van Verhofstadt een nederlaag leed, hebben de deelregeringen van Vlaanderen, Wallonië en Brussel voor het eerst niet dezelfde politieke kleur als de federale regering. Zo heeft Vlaanderen een christen-democratische minister-president, wiens partij op federaal niveau oppositie voert. Dat beperkt de ruimte voor de premier, die gewend was met grote gedrevenheid plannen door te drukken. ,,Guy Verhofstadt is alleen nog premier in naam'', aldus dagblad De Standaard vanmorgen.

Verhofstadt erkende in zijn beleidsverklaring, vergelijkbaar met de Nederlandse troonrede, dat de test van het Belgische federale staatsbestel met nieuwe afwijkende coalities ,,voorlopig niet bijster goed is geslaagd''. Hij sprak ook zichzelf aan. ,,Laten we allemaal een streep zetten onder de verkiezingskoorts van de laatste maanden'', zei hij. ,,We hebben politici nodig die verantwoordelijkheid opnemen voor het belang van de burger en niet voor partijgewin op korte termijn.''

Verhofstadt krijgt wat ademruimte, al lijkt het niet voor lang. Het conflict over meer nachtvluchten voor expresbedrijf DHL, waarbij duizenden banen op het spel staan, is nog niet opgelost. Alleen ligt de zwartepiet nu bij het expresbedrijf. Want op het hoogtepunt van de politieke ruzie bleek ineens dat DHL meer vluchten met een lawaaiig type vliegtuig wenste dan afgesproken. Het wachten is nu op een reactie van DHL, zei Verhofstadt gisteren. Het leidde tot hoongelach in het parlement.

De veelgeplaagde premier, net hersteld van een auto-ongeluk, had de beleidsverklaring vorige maand vervroegd willen uitspreken om zich na een verkiezingsnederlaag en een mislukte poging voorzitter van de Europese Commissie te worden toch weer als daadkrachtig leider te presenteren. Maar die belofte kon hij door alle politieke ruzies niet waarmaken. Alle moeilijke dossiers zijn doorgeschoven. ,,Geblutste premier brengt bleek betoog'', schrijft de krant Het Laatste Nieuws.

Verhofstadts positieve boodschap was dat zijn kabinet voor de zesde keer op rij een overheidsbudget in evenwicht presenteert. Maar dat is een absolute noodzaak voor een land met een staatsschuld van bijna honderd procent.

En dan is er nog een typisch Belgisch conflict, dat sterk doet denken aan de fanatieke taalstrijd twintig jaar geleden in de Voerstreek. Dit keer gaat het om de splitsing van het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde, waarover al veertig jaar onenigheid bestaat. In de Belgische verhoudingen kan zo'n conflict tot een zware politieke crisis leiden. Het is de Vlaamse politici een doorn in het oog dat in Brussel-Halle-Vilvoorde Franstalige kiezers op Vlaams territorium nog altijd op hun eigen politieke partijen kunnen stemmen.

Het arbitragehof heeft bepaald dat er een oplossing moet komen. Met deze uitspraak in de hand hebben alle Vlaamse partijen de opsplitsing van het kiesdistrict geeist. Franstalige partijen kunnen dat echter blokkeren, omdat in gevoelige communautaire kwesties een ruime meerderheid in elke taalgroep is vereist. Een Franstalige blokkade zou het einde van het paarse kabinet betekenen.

Verhofstadt maakte gisteren bekend dat de kwestie van de splitsing van het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde wordt besproken in een communautair forum waarin alle regeringen zijn vertegenwoordigd. Maar tegelijk zullen in parlementaire commissies al voorstellen worden besproken, waardoor de politieke druk toch weer hoog kan oplopen.

Het begrotingsevenwicht blijkt vooral te danken aan de door christen-democraten geleide Vlaamse regering, die een overschot heeft geboekt. In de moeilijke politieke evenwichtsoefening wordt de al in gang gezette belastingverlaging voor werknemers en bedrijven voortgezet, wat een voorwaarde was van de Vlaamse en Franstalige liberalen. De socialistische coalitiepartners zijn tevreden, omdat de belofte de minimum-uitkeringen met een procent te verhogen wordt ingelost.

Maar de regering is ervoor teruggeschrokken in navolging van Duitsland en Nederland vergaande hervormingen voor te stellen op gebied van te dure sociale zekerheid en pensioenen. Het blijft bij suggesties aan sociale partners de vergrijzingskosten aan te pakken, waarbij prepensioenrechten worden gekoppeld aan de duur van de carrière en de zwaarte van het werk. Toch kampt België in de eurozone met de laagste participatie van vijftigplussers op de arbeidsmarkt en zijn miljarden toekomstige pensioenaanspraken ongedekt. ,,Deze Verhofstadt is een getemde, vermoeide revolutionair'', zo concludeert De Standaard.