`Moeder Mega' mokt en manoeuvreert

President Megawati van Indonesië kreeg bij de presidentsverkiezingen 25 miljoen stemmen minder dan de winaar. Ze wil het nog steeds niet weten.

Het Merdeka-paleis aan het Onafhankelijkheidsplein in Jakarta ligt er verlaten bij. Het personeel bereidt zich voor op de komst van de eerste bewoner in drie jaar: Susilo Bambang Yudhoyono. President Megawati Soekarnoputri gebruikte het als werkpaleis, niet als woning. Zij is er sinds de verkiezingen van 20 september niet meer geweest. In de laatste weken van haar presidentschap opereert ze vanuit haar huis in Kebagusan, een dorp bezuiden Jakarta. `Moeder Mega' mokt.

Op 5 oktober, een dag nadat de Nationale Kiescommissie haar nederlaag officieel bevestigde, woonde ze de verjaardag van de strijdkrachten bij. Daar riep ze het volk op zich neer te leggen bij de uitslag, ,,wie ook de winnaar moge zijn''. Ze zei niet waarop iedereen had gehoopt: ,,Ik heb jammer genoeg verloren, maar het democratische proces heeft zijn loop gehad.'' Yudhoyono was, als gepensioneerde generaal, ook uitgenodigd, maar Megawati verliet het feestterrein zonder hem een blik waardig te keuren.

Zaterdag, toen de wettelijke termijn voor een beroep tegen de uitslag was verstreken en het Constitutionele Hof deze `definitief en bindend' had verklaard, hield Yudhoyono, beter bekend als `SBY', een rede. Hij bedankte zijn voorgangster voor alles wat ze voor het land had gedaan en zei tegen haar aanhangers: ,,Laten we dit onder ogen zien als een democratische realiteit. ,,We moeten de rijen sluiten.'' SBY zei te hopen op ,,een soepele machtsoverdracht'' en nodigde Megawati uit die getweeën te bespreken. Hij rept al weken van de noodzaak tot `verzoening'.

Gisteren kreeg hij antwoord. Megawati hield in Bitung, Noord-Sulawesi, een toespraak. ,,Ik heb me dezer dagen vaak afgevraagd'', zei ze, ,,waarom verzoening nodig is. Dat doen alleen partijen die met elkaar gevochten hebben.'' Haar entourage sluit een ontmoeting met SBY, voordat hij op 20 oktober de eed aflegt, uit.

Moeder Mega laat er geen twijfel aan bestaan dat ze nog steeds aan de macht is. Gisteren zei ze in Bitung: ,,Ik ben en blijf president totdat mijn opvolger is geïnstalleerd.'' Vorige week nam ze een omstreden beslissing. Ze verhief twee al jaren gepensioneerde luitenant-generaals in haar kabinet tot de rang van generaal: de coördinerend minister van Veiligheid, Hari Sabarno, en het hoofd van de veiligheidsdienst, M.A. Hendropriyono. Beide mannen gelden als Megawati's vertrouwelingen en ze dankte hen op de valreep met een vierde ster.

Dat is tegen de regels. Erepromoties worden verleend op voordracht van het militaire hoofdkwartier en dat wist van niets. Chef-staf generaal Endriartono Sutarto diende zijn ontslag in. Vrijdag, 12 dagen voor haar aftreden, stuurde Megawati die aanvraag ter goedkeuring naar het (nieuwe) parlement en ze droeg de huidige landmachtchef, generaal Ryamizard Ryacudu, voor als opvolger. Ryacudu is een notoire hardliner en zijn vader, eveneens generaal, was goed bevriend met Mega's vader, Soekarno. Kennelijk wil ze een strategische benoeming doordrukken terwijl ze op weg is naar de uitgang. Vrijdag vergadert het parlement over deze zaak. De meeste fracties willen SBY niet opzadelen met een chef-staf die hij niet zelf heeft gekozen en een beslissing uitstellen tot na de ambtsoverdracht op 20 oktober.

Megawati heeft zich nog steeds niet neergelegd bij haar zware nederlaag – ze verloor van SBY met liefst 25 miljoen stemmen verschil. Twee weken geleden diende ze een wetsontwerp in dat ministers die willen meedoen aan de volgende presidentsverkiezingen moet dwingen hun ambt tenminste zes maanden voor de campagne neer te leggen.

Bronnen dichtbij Megawati zeggen dat ze SBY en zijn vice-president, Jusuf Kalla, als verraders beschouwt. Zij zouden populair zijngeworden als ministers in haar kabinet en vervolgens voor zichzelf zijn begonnen. In Bitung haalde ze gisteren ook uit naar niet met name genoemde partijgenoten. ,,In het zicht van een nederlaag'', zei ze verbitterd, ,,haast menigeen zich naar de winnende partij en laat de verliezer in de steek. Ik hoop dat dit in ons land geen cultuurpatroon wordt.''

Hoofdartikelenschrijvers noemen Megawati een `slecht verliezer'. Zij spreken unisono de hoop uit dat in dit nieuwe tijdperk van gekozen staatshoofden zulk gedrag geen gewoonte wordt.