Irak: IAEA mag weer inspecteren

De Iraakse interimregering heeft het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) gevraagd terug te keren naar Irak om de verdwijning van hoogwaardig nucleair materiaal te onderzoeken.

Minister van Technologie Rashad Omar zei dat inspecteurs van het IAEA konden terugkeren wanneer ze wilden en vrije toegang hadden tot vroegere nucleaire installaties. IAEA-chef ElBaradei schreef deze week in een brief aan de VN-Veiligheidsraad dat satellietbeelden en vervolgonderzoek wezen op ,,grootschalige en kennelijk systematische ontmanteling'' van plaatsen die ooit verbonden waren met Iraks nucleaire programma en door het IAEA waren onderzocht.

Veel van dat nucleaire materiaal, dat gebruikt kan worden voor het maken van atoomwapens, is verdwenen bij massale plunderingen na de val van het Iraakse regime vorig jaar. Minister Omar zei gisteren dat de locaties nu beveiligd zijn.

Volgens het IAEA wordt niet alleen technologie vermist, maar zijn ook complete gebouwen ontmanteld waarbij materiaal en specialistische apparatuur is verdwenen. Het gaat onder meer om dual-use-goederen zoals freesmachines. De Verenigde Staten hebben gisteren samen met de Iraakse regering een ,,volledig onderzoek'' aangekondigd.

ElBaradei riep deze week andere landen op om eventueel informatie te geven over het verdwenen materiaal, bezorgd dat gevoelige technologie in verkeerde handen belandt op de zwarte nucleaire markt. ElBaradei wees de Veiligheidsraad erop dat gevoelige technologie zoals raketmotoren in het buitenland als schroot wordt aangeboden.

De IAEA-chef zei voorts dat de Veiligheidsraad moet beslissen over terugkeer van de inspecteurs. Het IAEA sluit niet uit dat het Amerikaanse bezettingsbestuur of de Iraakse interim-regering, die medio dit jaar het roer overnam, de goederen hebben verplaatst binnen Irak of naar het buitenland verscheept. Dan hadden zij dat volgens het nonproliferatieverdrag moeten melden bij het IAEA, en dat is niet gebeurd.

Na de val van het Iraakse regime stuurde de regering-Bush eigen inspectieteams naar Irak om naar verboden wapens te zoeken. Die zoektocht bleef zonder resultaat, bleek vorige week.

De vroegere chef-wapeninspecteur van de VN, Hans Blix, noemde gisteren tegenover de BBC het gebrek aan controle over Iraks nucleaire plaatsen door de VS, met ,,200.000 man aan boord'', ,,schandalig''. Het verdwenen materiaal werd gecontroleerd tijdens de wapeninspecties, ,,maar toen de bezetting begon, verdween het''. Blix kreeg bijval van de Amerikaanse ex-wapeninspecteur David Kay die de verdwijning ,,onvergeeflijk'' noemde. Een Amerikaanse woordvoerder wees er gisteren op dat het IAEA vorig jaar al toegang kreeg tot Iraks belangrijkse nucleaire installatie in Tuwaitha.