Fraudeproces raakt aan hele ANC

In Zuid-Afrika is vandaag het fraudeproces begonnen tegen de financiële adviseur van vice-president Jacob Zuma. Indirect staan ook Zuma en het ANC terecht.

Voor een voormalig schaapsherder heeft de vice-president van Zuid-Afrika het opmerkelijk ver geschopt. Jacob Zuma heeft nooit onderwijs gevolgd, afgezien van een cursus bommenleggen in de strijd tegen de apartheid. Lezen en schrijven leerde hij van zijn neefje. En voor declaraties en andere financiële rompslomp kon hij altijd rekenen op zijn goede vriend Schabir Schaik, ook wel de bankier genoemd van Zuma's partij, het Afrikaans Nationaal Congres (ANC). Jacob Zuma vertrouwde zijn financieel adviseur blindelings.

Daarom lezen Zuid-Afrikanen de beschuldigingen van corruptie en fraude die vandaag tegen Schabir Schaik in een rechtbank in Durban werden geuit als een aanklacht tegen Zuma zelf. Als Schaik zijn onschuld niet weet te bewijzen, is het ook met de politieke carrière van Zuma gedaan, zeggen de kenners, en dus met zijn ambities om de volgende president van Zuid-Afrika te worden.

Het openbaar ministerie belooft met meer dan honderd getuigen uit tien verschillende landen te bewijzen dat Schabir Schaik tussen 1995 en 2002 ruim 150.000 euro heeft bijgeschreven op de bankrekening van Zuma. Dat zou zijn gebeurd tijdens en na de onderhandelingen over de grootste wapenaankoop uit de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. Volgens de aanklacht zou de vice-president ook een jaarlijkse omkoopsom van 60.000 euro hebben ontvangen van het Franse wapenbedrijf Thomson-CSF/Thales, dat tegenwoordig Thint Holdings heet. Schabir Schaik zei vanochtend onschuldig te zijn.

Het is niet erg aannemelijk dat de rechtszaak de komende maanden veel nieuwe feiten zal opleveren. Sinds de eerste onderhandelingen over de aankoop van onderzeeërs, oorlogsfregatten en wapens begonnen, gonst het al over geruchten van fraude en corruptie binnen regeringspartij ANC. De Schorpioenen, de Zuid-Afrikaanse FBI, begonnen drie jaar geleden al aan een onderzoek naar de rol van Zuma. Sindsdien vullen de Zuid-Afrikaanse kranten vrijwel ieder weekend de voorpagina met informatie van ,,betrouwbare bronnen binnen het onderzoeksteam''.

Vorig jaar beweerde de directeur van de Schorpioenen dat hij ,,op het eerste gezicht'' sterke aanwijzingen had dat Zuma schuldig is. Hij zag echter af van vervolging bij gebrek aan overtuigend bewijs. De achterban van de vice-president beschouwt die beslissing als een samenzwering binnen de regeringspartij om de vice-president vleugellam te maken.

Zuma kan vooral binnen de vakbonden en de linkse flank van het ANC rekenen op grote steun. Volgens een recent opinieonderzoek is een derde van de Zuid-Afrikanen ervan overtuigd dat Zuma sowieso onschuldig is. Bijna de helft van de ANC-kiezers gelooft dat de rechtszaak tegen zijn financieel adviseur is bedoeld om Zuma uit te schakelen in de race om de opvolging van president Mbeki. Het opinieonderzoek laat zien dat Zuma niet per se hoeft te lijden onder een eventuele veroordeling van zijn adviseur. Zijn populariteit is sinds zijn aantreden in 1999 verdubbeld. Terwijl de verdachtmakingen tegen hem zich vorig jaar opstapelden, kreeg hij bij elke openbare gelegenheid staande ovaties.

Bovendien staat vandaag indirect ook het hele ANC terecht. Zoals de Sunday Independent schreef: ,,De strijd tegen de apartheid was niet alleen bedoeld om Zuid-Afrika van racisme en onderdrukking te bevrijden, maar ook van de hebzuchtige en corrupte blanke oligarchie.'' Een vonnis tegen Schabir Schaik, en dus Zuma, is dan evengoed een veroordeling van de moraal van het nieuwe Zuid-Afrika.