Deleu ziet stad als kunstwerk

De Belgische architect Luc Deleu (1944) bouwt stukje bij beetje aan zijn project De Onaangepaste Stad. Nu presenteert hij `Vipcity', de vierde wijk van deze nu nog imaginaire stad. Vipcity is een luxe woonpier ter lengte van een zeemijl, 1851 meter lang. Met een maquette op een schaal van 1:100 willen Luc Deleu en zijn stedenbouwkundig bureau T.O.P. office (Turn on Planning) een nieuwe manier van denken over stedelijke inrichting aandragen.

De houten maquette op een sokkel vol kaarten, staten en grafieken in alle kleuren vult de museumzaal. Ze vertellen alles over de opzet, het doel en de achtergrond van Vipcity in stedenbouwkundige termen en berekeningen. Vipcity lijkt nog het meest op een bovengrondse metrobuis. Zes amorfe gebouwtjes flankeren de buis, waaraan ook een zweeftrein hangt. De wijk heeft diverse niveaus. Een handig fietscircuit ontbreekt niet, er is een cardeck en een maindeck – het klinkt als een cruiseschip.

Sinds 1995 werkt Deleu aan zijn stad, met ontwerptekeningen en maquettes. Eerdere wijken van zijn utopische project dragen speelse namen als Brikabrak (1998), Octopus (1999) en Dinkytown (1998-1999). Deleu vindt dat een stad op macroniveau ingericht moet worden, maar op microniveau individuele initiatieven vrijheid moet bieden. De openbare ruimte wil hij inrichten. Hij schept zo de voorwaarden waarbinnen de stad verder groeit. Deleu gaf Vipcity een aantal gebouwen die diverse functies kunnen hebben, sporthal of kwekerij, zodat ze al naar gelang de behoefte kunnen worden aangepast. Deze flexibiliteit zorgt ervoor dat de stad altijd mee kan groeien met verandering. Deleu componeert op papier zijn wijken, met aantallen inwoners, diverse functies, cultureel maatschappelijk, onderwijs en vrijetijdsbesteding. Deleu's drijfveer is het oplossen van het toenemende ruimtetekort in de grote steden.

De architect pakte het havengebied van Antwerpen aan, de plannen hiervoor maken ook deel uit van Values. Omdat hij vond dat de oppervlakte van de haven te groot is, bedacht hij een compacte architectuur, zoals een veellagige parkeergarage met dok. Kenmerkend voor Deleu is de ecologische invalshoek: voor het havengebied bedacht hij een heel windmolenpark. Deze windmolens hebben ook een plek gekregen in de maquette van Vipcity.

De vele ontwerptekeningen van Vipcity en De Onaangepaste Stad die de maquette begeleiden lijken op elkaar en maken de expositie eentonig. Gelukkig staat er ook een video met de luchtige achtdelige documentaire Luc Deleu Close Up van kunstcriticus Hans Theys. Theys volgde Deleu en zijn T.O.P. Office vanaf 1999. Je ziet Deleu aan de keukentafel met een Nederlands echtpaar, hangend boven de bouwtekeningen. Of hij construeert zijn containersculpturen: enorme bouwsels van zeecontainers die de zwaartekracht tarten. Close Up laat Deleu zien als een ontspannen mens, eerder een idealistische hippie dan aan een arrogante architect. Zijn Onaangepaste Stad lijkt misschien nog het meest op een commune, maar met de efficiëntie van de eenentwintigste eeuw. Deleu staat in zijn ideeën niet ver van de Nederlandse kunstenaar Constant die in de jaren zestig het idee uitwerkte van de homo ludens, de spelende mens voor wie hij zijn flexibele stad New Babylon ontwierp. Deleu begon in diezelfde tijd met het ontwikkelen van zijn visie op architectuur. Hij is architect en kunstenaar tegelijk, zijn Onaangepaste Stad is één groot conceptueel kunstwerk, de maquette oogt als een complex constructivistisch geheel.

Tentoonstelling: Luc Deleu – Values. T/m 28 nov. in het Muhka, Leuvenstraat 32, Antwerpen. Di t/m zo 11-17u. Inl: 0032-3-2609999, www.muhka.be.