VS laten gevangenen `verdwijnen'

Tenminste elf vermeende leden van de terreurbeweging Al-Qaeda die zich in Amerikaanse gevangenschap zouden bevinden zijn ,,verdwenen''. Dat stelt Human Rights Watch in een vandaag gepubliceerd rapport.

Volgens de in de Verenigde Staten gevestigde organisatie voor de rechten van de mens, is onbekend waar Washington deze gevangenen precies heeft ondergebracht en wat er met hen is gebeurd. Het gaat onder anderen om Khalid Sheikh Mohammed, die is genoemd als een van de architecten van de aanslagen in New York en Washington op 11 september 2001, Abu Zubayda, de vermeende linkerhand van terroristenleider Osama bin Laden, en Ramzi Binalshibh, die, als hij een visum voor de Verenigde Staten zou hebben gekregen, volgens de Amerikaanse autoriteiten deel zou hebben uitgemaakt van de groep vliegtuigkapers op 11 september.

Het 46 pagina's tellende rapport `The United States' `Disappeared': The CIA's Long-Term `Ghost Detainees'' stelt dat de Amerikaanse inlichtingendienst CIA de Al-Qaeda-verdachten op ,,geheime locaties'' buiten de Verenigde Staten vasthoudt. Familieleden, het Rode Kruis of andere toezichthoudende organisaties zouden opzettelijk worden ,,dom gehouden''.

,,`Verdwijningen' waren het handelsmerk van de `vuile oorlogen' van de militaire dictaturen in Latijns Amerika tegen de vermeende subversiviteit'', zei Reed Body van Human Rights Watch. ,,Tegenwoordig is het de tactiek van de Verenigde Staten geworden in hun conflict met Al-Qaeda.''

Het Rode Kruis heeft in de zomer bevestigd geen toegang te krijgen tot ,,een aantal'' gevangenen die in opdracht van de Verenigde Staten buiten het land worden vastgehouden. Volgens de Geneefse Conventies voor het oorlogsrecht heeft het Rode Kruis dat recht.

De mensenrechtenorganisatie roept de Amerikaanse regering op alle gevangenen juridische bescherming te bieden en openheid te geven over wie waar wordt vastgehouden.

De Verenigde Staten hebben in één specifiek geval erkend een gevangene in het geheim te hebben opgesloten. De Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, zei op 17 juni dat hij had ingestemd met een verzoek van de CIA de identiteit en verblijfplaats van een verdachte terrorist in handen van de Verenigde Staten niet openbaar te maken. Dat was noodzakelijk, aldus Rumsfeld, uit `strategische overwegingen'. ,,Er zijn gevallen waarbij dit gebeurt'', zei Rumsfeld destijds. ,,Hij is niet `zoek geraakt' [...] en hij wordt humaan behandeld.''

De Verenigde Staten waren aanvankelijk ook van plan de van terreur verdachte gevangenen in Guantánamo Bay, de Amerikaanse legerbasis in Cuba, voor onbepaalde tijd en zonder vorm van proces vast te houden.

Door tussenkomst van het Amerikaanse Hooggerechtshof, dat bepaalde dat Guantánamo-gevangenen recht hebben op een proces voor een Amerikaanse rechter, lijkt daar een einde aan te komen.