`Risico op een verloren generatie'

Het CPB kreeg kritiek van het kabinet toen het vorige week met het plan kwam de VUT te veranderen in een spaarregeling. Toch houdt het bureau voet bij stuk.

De kabinetsplannen voor VUT, prepensioen en levensloop kregen het gisteren zwaar te verduren tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. De Kamer vroeg betrokkenen uitleg over de kabinetsplannen. Economen, juristen, banken, verzekeraars, werkgevers en vakbonden lieten zich negatief uit.

Ook het Centraal Planbureau (CPB), in Den Haag een economische autoriteit, liet zich niet onbetuigd. Een notitie van het CPB ten behoeve van de hoorzitting schoot de ministers De Geus (Sociale Zaken, CDA) en Zalm (Financiën (VVD) eind vorige week in het verkeerde keelgat. Het CPB stelde voor de VUT te veranderen in een spaarregeling. Een ,,slippertje'', zei Zalm. De Geus zei ,,niet geïnteresseerd'' te zijn in de opvattingen van de economische experts.

Directeur Henk Don en onderdirecteur Casper van Ewijk werden ter verantwoording ontboden bij Zalm en Brinkhorst (Economische Zaken, D66), maar gisteren hielden ze voet bij stuk.

Waarom heeft u in uw notitie voorgesteld om de VUT te veranderen in een spaarregeling?

Don: ,,Het kabinet wil de deelname van ouderen aan het arbeidsproces bevorderen. Je moet dan niet alleen iets doen aan de wijze van financiering van regelingen voor uittreding (de fiscale aftrekbaarheid van premies voor VUT- en prepensioen, red.), maar ook aan de uitkeringskant. De effectiviteit zit vooral bij de manier waarop die worden verstrekt.''

Van Ewijk: ,,Er bestaat het risico van een verloren generatie. Het kabinet wil een overgangsregeling voor werknemers vanaf 55 jaar. Die kunnen de komende tien jaar nog van de bestaande VUT-regelingen gebruik maken.''

Don: ,,Dat is een vrij grote groep die we moeten behouden voor de arbeidsmarkt. Zolang de VUT werkt als een regeling waarbij je een dief van je eigen portemonnee bent als je er geen gebruik van maakt, zullen werknemers vervroegd stoppen met werken. Met een `spaar-VUT', waarbij werknemers hun VUT-premies kunnen sparen tot na hun pensionering, ondervang je dat. En het tast de rechten van werknemers niet aan. Ze zijn hun VUT-geld niet kwijt als ze doorwerken. Dat past bij de doelstelling van het kabinet.''

Toch zijn Zalm en De Geus eind vorige week over u heen gevallen.

Van Ewijk: ,,Er was een misverstand dat ons voorstel een alternatief voor alle kabinetsplannen zou zijn. Dat is niet het geval.''

Don: ,,Zalm toonde in de Kamer aanvankelijk wel een goede reflex. Het is trouwens een zaak voor de sociale partners om dit te regelen.''

Heeft de vakbeweging zich al bij u gemeld?

Don: ,,Nee, maar als zij vragen hebben, dan merken we het wel.''

De notitie bevat ook kritische opmerkingen over de kabinetspannen voor de levensloop en de fiscale aftrekbaarheid van premies.

Don: ,,Wij denken dat de levensloopregeling niet het doel zal bereiken dat het kabinet beoogt. Ze komt niet zozeer ten goede aan mensen in het `spitsuur van het leven', maar aan mensen in de eindfase van hun werk. De afschaffing van de fiscale begunstiging van VUT en prepensioen leidt tot uitwijkmogelijkheden. Maar dit hebben we al eerder gepubliceerd en is dus niets nieuws.''

Van Ewijk: ,,Regelingen voor fiscale premieaftrek zijn vooral gunstig voor mensen die geld hebben. Die maken gebruik van de mogelijkheden tot belastingaftrek.''

Is uw notitie een `politiek' document, zoals Zalm stelde?

Don: ,,Zo werken we niet. Het CPB heeft geen hogere strategische doelen, we proberen een goede zakelijke analyse te geven. Dat is de rolverdeling.''