Parlementariërs laten Buttiglione bungelen

Een commissie van het Europees Parlement vindt Rocco Buttiglione ongeschikt als eurocommissaris. Maar de kans is niet zo groot dat de post aan hem voorbijgaat.

Hebben de marathonhoorzittingen die het Europees Parlement de afgelopen twee weken hield met de voorgedragen leden van de Europese Commissie dan toch nog wat opgeleverd? Er waren al twijfels over de Nederlandse kandidaat Neelie Kroes, er hing ruis rond de beoogde commissieleden Mariann Fischer Boel, Vladimír Špidla, Ingrida Udre, László Kovács. Sinds gistermiddag is de Italiaan Rocco Buttiglione de eerste echte bungelende kandidaat-commissaris.

Een meerderheid van de commissie burgerlijke vrijheden uit het Europees Parlement vindt de beoogd commissaris die zich in het per 1 november aantredende nieuwe dagelijks bestuur van de Europese Unie met justitie zou moeten gaan bezighouden niet geschikt voor deze functie.

Te uitgesproken opvattingen over homoseksualiteit en de rol van de vrouw, oordeelden 27 van de 53 commissieleden. D66-europarlementariër Sophie in 't Veld: ,,Met Buttiglione is vijf jaar stilstand op het terrein van emancipatie nog het beste waarop we kunnen hopen. Dat is voor ons onbespreekbaar, met grondrechten marchandeer je niet.''

De voorzitter van het Europees Parlement, de Spaanse sociaal-democraat Josep Borrel, liet zich vorige week na de hoorzitting ook al uiterst kritisch uit over Buttiglione. In een interview met een Frans radiostation zei hij zich niet voor te kunnen stellen als Spaans burger in te kunnen stemmen met een justitieminister die homoseksualiteit ,,een zonde'' noemt en vindt dat vrouwen thuis moeten blijven om kinderen te krijgen.

De grote vraag is natuurlijk of het oordeel van de commissie burgerlijke vrijheden ergens toe leidt. Christen-democraten wezen er gisteren op dat de stemming in de parlementscommissie weinig overtuigend was: 27 tegen 26 stemmen in het nadeel van Buttiglione. Bovendien verscheen de omstreden Italiaan vorige week ook nog voor een andere parlementscommissie: die van juridische aangelegenheden. Deze oordeelde toen in meerderheid positief over diens optreden. Het valt dus ook nog maar te bezien of het meerderheidsoordeel van de `activistische' commissie burgerlijke vrijheden straks gemeengoed wordt in het voltallige parlement.

Dat zal zich bovendien niet over individuele voorgedragen leden van het dagelijks bestuur van de Unie kunnen uitspreken, maar alleen over de Commissie als geheel. Een eerste aanzet voor dat totaaloordeel zal morgen gegeven worden door voorzitter Borrel, nadat hij met de fractievoorzitters heeft overlegd over het resultaat van twee weken hoorzittingen. Het is hierna aan de aanstaande voorzitter van de Europese Commissie, de Portugees José Manuel Barroso, of hij iets doet met de opmerkingen van het Parlement of dat hij het door hem voorgedragen team ongewijzigd aan het Parlement zal voorleggen.

Van belang voor Barroso's manoeuvreerruimte is dat geen van zijn kandidaten de afgelopen twee weken volledig is afgebrand. Als er kritiek is, loopt deze overzichtelijk langs de partijpolitieke scheidslijnen. De christen-democratische parlementariërs steunen de kandidaat-commissarissen uit hun hoek, de sociaal-democraten zijn te spreken over hun mensen en hetzelfde geldt de liberalen.

Tot de stemming over Buttiglione was Neelie Kroes de meest besproken kandidaat-commissaris. Een belangrijk deel van het Europees Parlement beschouwt haar ruime ervaring in het bedrijfsleven als een handicap voor haar toekomstig functioneren als commissaris mededinging. Ze zou te vaak met belangenverstrengeling geconfronteerd kunnen worden. Bij een deel van de kritische afgevaardigden spelen hier ook nationale belangen een rol. Zowel Duitsland als Frankrijk had vanwege het eigen bedrijfsleven graag een landgenoot op de invloedrijke post gezien. Er is dan ook wel gesuggereerd Kroes van post te laten ruilen met een andere commissaris. Afgezien van het feit dat zij dit zelf absoluut niet wil (,,Nederland heeft recht op deze post'', zei zij) lijkt het ook niet waarschijnlijk dat Barroso hiermee zal instemmen. Hij is de afgelopen tijd pal voor Kroes gaan staan. Nu met Kroes gaan schuiven zou direct ten koste gaan van zijn eigen prestige.

Dit geldt in mindere mate ook voor de andere voorgedragen commissieleden van wie sommigen een sterretje achter hun naam hebben. Veelal spitst de kritiek zich toe op de onvoldoende kennis van zaken waarover zij zouden beschikken. Zo noemden de sociaal-democraten de antwoorden van de Deense kandidaat-commissaris voor landbouw, Mariann Fischer Boel, ,,vaag en ontwijkend''. Ook bij haar waren vragen over mogelijke belangenverstrengeling. Dit in verband met de boerderij van haar man.

De Letse Ingrida Udre die zich met belasting- en douanezaken moet gaan bezighouden, kreeg van een deel van parlementaire commissie eveneens het predikaat `vaag' mee. Haar voordracht had aanvankelijk voor gefronste gezichten gezorgd wegens haar rol in de binenlandse politiek van Letland waar zij betrokken zou zijn geweest bij dubieuze partijfinanciering. Met haar verklaring dat het hier een regeling betrof die destijds voor alle partijen gold, was de kou voor haar op dit punt in elk geval uit de lucht.

De hoorzittingen hebben nergens nieuwe feiten opgeleverd die kandidaten opeens onaanvaardbaar zouden maken. Buttiglione is een moeilijk geval, bij de anderen gaat het om vraagtekens. Het betekent dat in het `alles of niets'-spel waar de uiteindelijke stemming in het Europees Parlement over twee weken op uitdraait de uitkomst al vast lijkt te staan.