Kamer wil van Verdonk meer schuldbewustzijn

Minister Verdonk heeft de computerproblemen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst te lang onderschat, vindt een deel van de Tweede Kamer.

Een beetje meer mea culpa bij het oplossen van de administratieve chaos bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zou minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie VVD) niet misstaan. Zo vatte het Kamerlid Van der Staaij (SGP) gisteren de gevoelens van een belangrijk deel van de Kamer samen over het optreden van de bewindsvrouw in deze zaak.

Met uitzondering van VVD en CDA bleef de Kamer aanhikken tegen Verdonks ,,eufemistische analyse'' van de problemen bij de IND, ook aan het einde van het urenlange debat.

Door de administratieve chaos bij de dienst, die onder het ministerie van Justitie valt, zijn in de afgelopen maanden duizenden vreemdelingen gedupeerd. Als gevolg van lacunes in het beheer van de informatie over vreemdelingen die hier rechtmatig verblijven, kregen deze pas na lange tijd hun verblijfsdocument. In de tussentijd konden ze geen ziektekostenverzekering afsluiten en kwamen ze niet in aanmerking voor huursubsidie, studiefinanciering of een uitkering. Verdonk heeft daarvoor, aldus een belangrijk deel van de Kamer, te weinig politieke verantwoordelijkheid genomen.

De minister vroeg de Algemene Rekenkamer vorige week om ,,toekomstgericht onderzoek te doen naar de werkprocessen en de bedrijfsvoering'' van de IND, nadat intern onderzoek uitwees dat de ICT-problemen nog steeds groot zijn. Het betreft de uitgifte van reguliere toelatingsdocumenten, niet de asielaanvragen, omdat daarbij zich de grootste problemen voordoen.

De oppositiepartijen vonden de onderzoeksopdracht ontoereikend. De PvdA wilde ook weten hoe de enorme achterstanden bij de IND hebben kunnen ontstaan. SP, GroenLinks en de ChristenUnie meenden dat niet alleen de doelmatigheid van de dienst, maar ook de rechtmatigheid van hun werkprocessen moet worden doorgelicht: zijn de procedures inzake asielaanvragen en reguliere verblijfsdocumenten wel adequaat en eerlijk?

De problemen bij de IND zijn een gevolg van de overheveling van taken van de vreemdelingendienst naar de IND, eind 2002. De Nationale Ombudsman drong er vorig jaar al bij Verdonk op aan de dienst beter uit te rusten met het oog op die nieuwe taken.

De minister bekende gisteren in de Kamer ,,een andere analyse te hebben gemaakt'' van de mogelijke gevolgen voor het informatiebeheer bij de dienst dan dit voorjaar bleek. ,,Ik had toen ook kunnen besluiten om de stekker uit het project te halen'', aldus Verdonk, ,,maar dan waren er nog veel meer mensen gedupeerd geweest dan nu het geval is.''

Door de stagnatie bij de uitgifte van reguliere verblijfsvergunningen kregen alleen al in de gemeente Rotterdam tussen maart en mei van dit jaar 550 vreemdelingen geen verblijfsdocumenten. De oppositiepartijen, onder aanvoering van PvdA, vinden dat deze mensen recht hebben op schadevergoeding. Volgens Verdonk is dat mogelijk als er daadwerkelijk sprake is van inkomstenderving. ,,Maar nog niemand heeft tot nu toe een claim ingediend'', aldus de minister.

Verdonk ontkende in het debat dat de IND kritische tolken buiten de deur houdt en dat er een zwarte lijst bestaat van dergelijke mensen. De Vereniging voor Tolken en Vertalers heeft dat vorige maand gezegd. Volgens de organisatie, die 800 tot 900 tolken vertegenwoordigt, zou de IND onvolledige en gekleurde rapporten schrijven over het vluchtelingenrelaas van asielzoekers. Ook zouden asielzoekers tijdens het gehoor worden gekleineerd. Tolken die hiertegen protesteren zouden niet langer door de IND aan werk worden geholpen. Volgens Verdonk is de IND een ,,professionele dienst'' en worden tolken `'evenredig benaderd''.