Het beeld

ALs je het volk zijn helden laat kiezen, dan moet je op het ergste voorbereid zijn. Voor alle zekerheid was daarom bij de vaststelling van de Grootste Duitser vorig jaar Hitler onverkiesbaar. De Grootste Brit bleek Winston Churchill en ook bij de gisteren bekendgemaakte top-100 van de Grootste Nederlanders speelt de Tweede Wereldoorlog nog steeds een hoofdrol, getuige het geschutter in de voorpubliciteit rond de postume naturalisatie van Anne Frank. Je kunt natuurlijk makkelijk de spot drijven met zulke lijstjes, een specialisme van de ook dit programma producerende maatschappij EyeWorks van Reinout Oerlemans, en de ijdele presentatie van het drie uur durende spektakel door Fons de Poel en Frits Spits werkt evenmin mee. Desondanks leidt het initiatief van de KRO om de Grootste Nederlander te laten kiezen tot onverwachte inzichten in een kenterend historisch besef; het zou verplicht onderdeel moeten zijn van elke inburgeringscursus.

Eerder dit jaar liet de KRO de hoogleraar historische literatuur Herman Pleij, oud-politica Andrée van Es en schrijver Joost Zwagerman tweehonderd namen voorselecteren. Op verzoek van het publiek werden daar twee namen, die van prins Bernhard en Belle van Zuylen (98), aan toegevoegd. Internetverkiezingen leidden tot de gisteren gepresenteerde top-100. Alleen de volgorde van de top-10 is nog niet vastgesteld; na een einddebat tussen tien voorvechters mag het publiek de allergrootste aanwijzen.

De zangers en de sporters geven niet, zoals gevreesd, de toon aan, evenmin als de waan van de dag. Van de eerste tien zijn er drie geboren in de twintigste eeuw (Pim Fortuyn, Anne Frank en de grootste levende Nederlander Johan Cruijff), twee in de negentiende (Drees en Van Gogh), drie in de zeventiende (Rembrandt, Van Leeuwenhoek en De Ruyter), een in de zestiende (Willem van Oranje) en een in de vijftiende eeuw (Erasmus). Ik stem voor Vincent van Gogh, omdat die de grootste internationale roem heeft vergaard, en dat nog wel door zijn excentriciteit. Mede afhankelijk van de verdediging door respectievelijk Jacobine Geel en Wouter Bos verwacht ik dat de winnaar Willem van Oranje of Willem Drees zal worden. Als het politieke debat zich dit najaar op de afbraak van de sociale voorzieningen richt, wint Drees en kan de apologie door de huidige PvdA-leider zelfs direct politieke relevantie krijgen.

Tegen de verwachting in staat de eerste entertainer pas op nummer 22: Toon Hermans, gevolgd door Van Kooten en De Bie (30) en Marco Borsato (38). Aangenaam hoog worden de wetenschappers gewaardeerd, na Van Leeuwenhoek ook Christiaan Huygens (12) en Spinoza (21). De meest gewaardeerde politici na Fortuyn en Drees blijken Thorbecke (15), Van Oldenbarnevelt (24) en Den Uyl (27).

Uiteraard kon de relatief lage waardering voor koningin Beatrix (41: vlak boven Hans Teeuwen en net achter DJ Tiesto) niet onopgemerkt blijven. Ze doet het slechter dan haar vader (35), moeder (14) en man (23), maar tsja: Anton Pieck scoort ook hoger dan Mondriaan.