Grens VS blijft arme Mexicanen lokken

De VS oefenen een enorme aantrekkingkracht uit op arme en werkloze Mexicanen. Miljoenen proberen illegaal de grens over te steken.

Met interesse kijkt een politieagent vanaf zijn barkruk op de boulevard naar beneden, naar het strand. Zijn mond al open, de hand met taco zwevend in de lucht, waardoor blokjes tomaat op zijn shirt druipen. De serveerster draait zich om, de kok stopt met het snijden van de sla.

Beneden op het strand neemt een tengere man een aanloop. Als een aapje klimt hij tegen een bruingeroeste stalen hek, dat hier de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten vormt. Hij grijpt de bovenkant en trekt zich omhoog.

Nét als zijn toeschouwers denken dat het hem lukt, rukt uit de duinen aan de andere kant een groen-witte auto op: de Amerikaanse grenswacht. De man laat zich zakken. ,,Het gaat hem een keer lukken', zegt serveerster Arely, ,,alleen niet vandaag.'

Op het strand heeft niemand acht geslagen op de klimpogingen van Felipe Gonzalez. Zijn ene kompaan is onverstoorbaar doorgegaan met vissen met een touwtje zonder aas, de ander leest een boek, zijn kleine rugzak als een ruggensteun in het zand.

Alle drie hopen ze op een beter leven, beter dan dat in Mexico waar volgens de Verenigde Naties meer dan 24 procent van de 101 miljoen mensen moet rondkomen van minder dan twee dollar per dag. Mexico kampt bovendien met een hoge werkloosheid onder laaggeschoolden.

Het betere leven is heel dichtbij, in de Verenigde Staten, zo denken de drie op het strand en met hen de honderden anderen die dagelijks in de grensstad Tijuana aankomen. In de VS zijn bouwvakkers, landarbeiders, serveersters en andere goedkope arbeidskrachten nodig. De lonen zijn in de Verenigde Staten gemiddeld achtmaal hoger dan in Mexico. Uit een onderzoek van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank bleek onlangs dat een op de vijf Mexicanen voor huur, eten en medicijnen afhankelijk is van de gemiddeld 300 dollar per maand die familieleden uit de VS opsturen.

De migranten laten zich niet ontmoedigen door de enorme hekken, felle stadionlichten, duizenden agenten en technische snufjes die de VS sinds tien jaar inzetten om hen buiten te houden. Deze zogeheten Operation Gatekeeper was het Amerikaanse antwoord op de Mexicaanse illegale `invasie'. Volgens de grenswacht heeft Gatekeeper ervoor gezorgd dat het aantal migranten tussen het Mexicaanse Tijuana en het Amerikaanse San Diego is afgenomen. Van de één miljoen illegalen die vorig jaar aan de 3.400 kilometer lange zuidwestgrens werden opgepakt en uitgezet, kwam nog geen tien procent uit deze regio. In 1994 was het aantal arrestaties nog 450.000.

Maar het aantal arrestanten is volgens migratie-experts slechts een fractie van wat er binnenkomt. Schattingen van het aantal illegalen dat in de Verenigde Staten woont variëren van zeven miljoen tot elf miljoen. Zeker drie miljoen van hen wonen in Californië.

Tegenstanders van Gatekeeper zeggen bovendien dat de migranten nu uitwijken naar de grens tussen Mexico en buurstaat Arizona, waar de woestijn en hitte dodelijk zijn.[Vervolg GRENSSTREEK VS: pagina 4]

GRENSSTREEK VS

Lukt het vandaag niet dan morgen

[Vervolg van pagina 1] ,,Ze steken niet over omdat ze willen, maar omdat ze moeten, omdat ze honger hebben', meent Enrique Morones van de humanitaire organisatie Border Angels.

Zoals Raquel Ventura (21), die net uit een dorpje nabij Guanajuato is aangekomen op het busstation van Tijuana. Ze hoopt in de VS werk te vinden in een van de naaiateliers in Los Angeles en heeft vrienden het dorp bij wie ze, eenmaal de grens over, kan wonen. Ze laat foto's zien van drie kleine meisjes op blote voeten en in trainingspak op een stoffig pleintje voor een klein huisje zonder ramen.

,,Mijn meisjes', zegt ze trots. De beslissing om hen bij haar moeder achter te laten was niet makkelijk, vertelt ze, maar de enige manier om hen een beter leven te kunnen geven. Ze hoopt genoeg geld te verdienen om hun vitamines te kunnen geven. ,,En het is maar voor een paar jaar.' Ze weet nog niet hoe ze zal oversteken. ,,Mag ik met je mee?'

De verhalen van de nieuwkomers verschillen weinig: ze zijn arm, wanhopig en op zoek naar werk. Ricardo Martinez uit Veracruz wil naar Los Angeles, waar hij eerder als bouwvakker werkte. Hij hoopt dat een coyote, een smokkelaar, hem wil verstoppen in een auto, de 2000 dollar die hem dat zullen kosten heeft hij bij zich. Niet dat hij graag naar de VS wil. ,,Als er banen in Guatemala waren, dan ging ik daar heen. Als er banen in Mexico waren, dan bleef ik.'

Zodra de zon ondergaat, komen uit alle hoeken van Tijuana mannen, vrouwen en kinderen te voorschijn. Hun kleine rugzakjes met basisbenodigdheden, geld en telefoonnummers van familie in de VS. Ze zoeken de plekken waar het licht langs de grens het minst fel is en wachten op de smokkelaar die hen zal helpen bij de oversteek. Het is een dagelijks ritueel: als het vandaag niet lukt, dan is er morgen weer een nieuwe kans. Mario Luna (32) uit Sinaloa is inmiddels al twee keer opgepakt deze week bij zijn poging de VS binnen te komen. Maar hij waagt vanavond zeker opnieuw een poging, zegt hij. ,,Ik ga niet met lege handen terug.'