VN-voedsel voor opgesloten Palestijnen

Voor het eerst sinds de Israëlische operatie in de Gazastrook begon, kwam een VN-konvooi bewoners voedsel brengen. Bij het offensief zijn tot dusverre 114 Palestijnen gedood, van wie 55 burgers.

De loop van de Israëlische Merkavatank knikt twee keer op en neer en zwaait dan van het konvooi van witte vrachtwagens van de Verenigde Naties af. Een VN-witte scheplader schuift brokken verscheurd asfalt, brokken beton en zand in de manshoge gaten en greppels. Als de tankcommandant onder de gesloten koepel de loop nog een keer laat knikken, geeft de Deense konvooileider, Sören Mats, hevig transpirerend in zijn te krappe, lichtblauwe kogelwerende jack, het sein doorrijden.

Normaal duurt de rit van Gaza-stad naar het vluchtelingenkamp Jabalya via deze hoofdweg tien minuten, maar het eerste VN-konvooi met levensmiddelen voor de Palestijnse vluchtelingenbevolking die al 14 dagen is opgesloten in verband met het Israëlische offensief tegen de raketbeschietingen door moslimextremisten van Hamas, doet er anderhalf uur over.

Bulldozers van het Israëlische leger hebben de tweebaansweg op verschillende plaatsen grondig vernield en diepe sleuven gegraven, waarin tanks verscholen staan. Links en rechts van de weg zijn huizen, een textiel- en een betonfabriekje platgewalst. Onder de verzakte golfplaten van een boerderijtje staat Hollands zwart-bont vredig te herkauwen. Israëlische scherpschuttersposities zijn herkenbaar aan de legergroene zandzakjes.

Even houdt het konvooi halt als er Apachehelikopter overscheert en in de verte zes raketten afvuurt in een landschap van lege akkers en restanten van olijfboomgaarden. Geen geluid dat het gevoel van dreiging zo versterkt als dat van een helikopter.

,,Hopelijk laten de mensen zich er niet door afschrikken om hun huizen uit komen'', zegt de logistiek functionaris van de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen (UNRWA), Mad Vejlstrup. Dat valt mee. Op een grote parkeerplaats aan de oostelijke rand van het kamp hebben zich al kinderen en mannen met jerrycans en tassen verzameld. Als de Volvotrucks en de watertankwagen tot stilstand komen, verschijnen ook de vrouwen. Arabische, Deense en Zweedse VN-functionarissen regelen met de Arabische VN-chauffeurs het uitladen. Eerst moeten enkele knallende ruzies worden beslecht tussen families die bij voorbaat vrezen niets te zullen ontvangen, omdat zij misschien niet op de lijsten van de UNRWA staan. De hoogste Arabische VN-employé, Jamal Hamad, sust de gemoederen.

De wegen en stegen in het kamp zijn te smal voor de vrachtwagens; de honderden dozen met suiker, kookolie, pitta-brood en ingeblikte groente worden met honderden handen haastig uitgeladen en op de binnenplaats van een van de buitenste huizen gelegd. ,,De verspreiding heeft plaats via het netwerk van stegen en doorgangen, maar we maken ons een beetje zorgen dat de mensen in het zicht van de tanks en scherpschutters komen'', zegt Sören Mats en constateert dat het uitladen sneller moet. De konvooileider, die voortdurend in contact staat met de Israëliërs: ,,We moeten hier echt voor donker weg zijn, want anders wordt het moeilijk. Het leger wil voor het donker alle posities herbezet hebben.''

Vejlstrup en andere VN-medewerkers lopen dieper Jabalya in. Zij tellen ,,zeker 50 vernielde en nog eens enkele tientallen beschadigde huizen en gebouwtjes, waaronder een kleuterschool''. De schade aan geplette huisraad, verfrommelde auto's en onder het puin verstopte bezittingen kan hij pas goed schatten als hij vrijelijk toegang heeft tot alle delen van het kamp.

VN-medewerkers en journalisten worden overstelpt met verhalen over echt en vermeend leed. Drie van de in totaal 114 dodelijke slachtoffers die tot dusverre bij deze Israëlische operatie zijn gevallen, komen uit deze huizenblokken: jongens die het uitgaansverbod schonden. Cellen van Hamas trekken 's nachts deze wijken in om antitankgranaten op de Israëlische legervoertuigen te vuren. De tanks schieten op deze ongrijpbare groepjes, ook in dichtbevolkte buurten.

,,Wij zijn er gelukkig in geslaagd de kinderen binnen te houden, maar ze zijn zo snel, ze zijn zo weg, want je houdt ze niet vast'', vertelt Usira al-Kahlut, lerares Engels aan een van de kampscholen. Hamas heeft ook vanuit deze straten in oostelijk Jabalya Qassem-raketten afgevuurd. ,,Qassemraketten zijn vuurpijlen die op de grond met een sissend geluid uitgaan. We hebben ze hier in de straat ook al een paar keer gehad, het stelt niet veel voor, die dingen. Tanks zijn veel gevaarlijker'', zegt Usira al-Kahlut (49) bitter.

Twee doden in het Israëlische Sderot door vuurpijlen? Usira fel: ,,En hier dan? Een meisje doorzeefd omdat zij brood naar haar tante brengt, jongens doorzeefd omdat zij even de straat opgaan om iets naar de buren te brengen. Een ander meisje bakt brood in haar moeders keuken en wordt doodgeschoten. En dat gaat al vele jaren zo. Tien slapende kinderen worden zwaar gewond, omdat hun huis door een tank wordt geschoten. Moeten wij maar wachten en niets doen? Nee, wat Hamas doet is juist.'' Tijdelijk naar een veiliger plaats uitwijken is geen optie: ,,Wij wonen hier.''

Als het konvooi zich op de terugweg langs de tankposities wurmt, ontdekt de konvooileider dat de eerder die dag dichtgegooide gaten en greppels weer geopend zijn en wegversperringen van zand en stenen zijn opgeworpen. ,,Ach, als het daarbij blijft. Het was al met al een rustige tocht. We zijn niet beschoten, we hebben ons niet moeten uitkleden en, god zij gedankt, er was geen inspectie van de lading'', bromt chauffeur Nabil Labed van VN-truck nummer 2. Hij doet dit soort werk in de Gazastrook al 18 jaar en hobbelt ,,als een domme ezel'' achter VN-truck nummer 1 aan. De witte scheplader van de VN moet opnieuw aan de slag. Als de zon ondergaat is dat karwei geklaard.

Op de terugweg passeert het konvooi de Israëlische schuttersposities, die opnieuw bemand zijn. Medewerkers van de Palestijnse nutsbedrijven rijden nerveus kijkend in tegenovergestelde richting het kamp in. Hier en daar zal het licht in Jabalya de komende dagen weer aangaan. Maar premier Sharon heeft gisteren een verzoek van de legertop om operatie `Dagen van Boetedoening' te beëindigen afgewezen. Sören Mats denkt dat het wegens ,,de tactische situatie'' geruime tijd zal duren voordat een nieuw konvooi wordt toegelaten.