Turkije is dubbele proef voor Chirac

Sinds de Europese Commissie vorige week adviseerde onderhandelingen met Turkije over de toetreding tot de Europese Unie te beginnen, lijken de Franse president Jacques Chirac en zijn regering enerzijds en het parlement inclusief regeringspartij UMP anderzijds onherroepelijk op een krachtmeting af te stevenen. Die staat bovendien onder tijdsdruk door het nabije beslissende overleg, op 17 december, van de EU-leiders over de kwestie.

Chirac heeft er nooit een geheim van gemaakt voorstander te zijn van Turkse toetreding, zij het in een zover mogelijk verwijderde toekomst. Zijn partij UMP is echter tegen. Heeft Chirac zich uit die al tamelijk netelige situatie gered door een referendum in het vooruitzicht te stellen, François Bayrou, leider van de disssidente EDF-geleding in de UMP, eist sinds vorige week luidkeels een parlementair debat, en wel vóór de 17de december en mét stemming na afloop.

Sindsdien tekenen zich kampen van constitutionele exegeten af. Bestond er tot voor kort brede consensus over het exclusieve recht van het staatshoofd de buitenlandse politiek te bepalen – immers ingesteld door vader des vaderlands Charles de Gaulle – nu zijn de uiteenlopende interpretaties niet van de lucht.

Bayrou, fel pro-Europees en ,,daarom'' fel tegenstander van Turkse toetreding, vindt de kwestie te belangrijk om het parlement er buiten te laten. Hij krijgt met de dag meer aanhang. Hoon was dan ook het loon van premier Jean-Pierre Raffarin, toen die aanvankelijk inderdaad een debat toezegde: ná 17 december. Schielijk liet Raffarin even daarna weten dat het debat ,,op elk moment'' plaats kon hebben – maar zonder stemming.

Raffarins standpunt werd gisteren in diplomatieke termen ondersteund door Chirac zelf die, op bezoek in China, liet weten dat het debat gevoerd moest worden ,,naar de letter en de geest van onze Grondwet''. Even diplomatiek verwees hij naar het beloofde referendum dat ,,op elk moment'' een einde kan maken aan de onderhandelingen met Turkije. ,,We zijn dus volkomen vrij.''

Bayrou zag er vanochtend alleen maar een aanwijzing temeer in dat het parlement ,,de mond wordt gesnoerd''. Hij wil dat het ,,zijn gezag laat gelden'', desnoods per motie van afkeuring.