Prijs voor verboden verslag

In China werd het boek verboden, maar in het Westen werd het 460 pagina's tellende werk Een onderzoeksrapport over Chinese boeren van het auteurspaar Chen Guidi en Wu Chuntao onlangs bekroond met de Lettre Ulysses Award, een prestigieuze onderscheiding voor journalistieke reportages. De prijs (50.000 euro) is een initiatief van Lettre International, Aventis Foundation en het Goethe Institut.

De auteurs hebben drie jaar besteed aan eigen veldonderzoek naar de leefomstandigheden van boeren in de Centraal-Chinese provincie Anhui. Volgens het juryrapport beschrijven zij ,,de problemen van despotisme, van willekeur, van corruptie en van geweld dat soms uitdraait op moord'' waarmee de boeren te maken krijgen in hun contacten met de plaatselijke overheid.

Chen en Wu, met elkaar getrouwd en beiden van boerenafkomst, besloten in 2000 hun spaargeld te steken in eigen onderzoek naar de leefomstandigheden van boeren in de provincie Anhui. Zij constateerden dat het voor veel boeren vrijwel ondoenlijk is het hoofd boven water te houden, omdat corrupte ambtenaren en onredelijk hoge belastingen dat onmogelijk maken. Zorg en scholing voor hun kinderen zijn zo goed als onbetaalbaar.

Chen en Wu moesten een aantal keren vluchten voor boze plaatselijke functionarissen, die niet wilden dat klachten over hun wanbeleid en verslagen van schrijnende armoede de buitenwereld zouden bereiken. Er loopt een proces tegen de auteurs, dat is gestart door een kaderlid van de communistische partij die vindt dat hij verkeerd wordt afgeschilderd.

Het boek werd bij verschijnen in januari 2003 ook door de Chinese autoriteiten goed ontvangen. Toen het al snel een onverwacht groot succes bleek, besloten de autoriteiten eind maand later om het alsnog te verbieden. Dat heeft de verkoop vermoedelijk een extra impuls gegeven: in het totaal zijn er naar schatting zo'n zeven miljoen exemplaren verkocht, waarvan veel in roofdrukken.