Nieuwkomer wint Litouwse verkiezingen

De parlementsverkiezingen van gisteren in Litouwen zijn geëindigd in een overwinning voor de Partij van de Arbeid (DP), die voor het eerst aan parlementsverkiezingen deelnam. De DP is de schepping van een steenrijke, in Rusland geboren zakenman.

De DP behaalde 28,6 procent van de stemmen en kreeg in de eerste ronde 22 (van de 141) parlementszetels. De twee partijen van de regerende coalitie van premier Algirdas Brazauskas, de sociaal-democraten en de sociaal-liberale Nieuwe Unie, kwam niet verder dan 20,6 procent van de stemmen en 16 zetels. De conservatieve Vaderland Unie bleef steken op 15 procent (elf zetels) en de liberaal-democraten van de eerder dit jaar wegens het verraden van staatsgeheimen afgezette president Rolandas Paksas kreeg 11 procent (negen zetels). De opkomst was met 45 procent lager dan ooit sinds Litouwen zich in 1991 van de Sovjet-Unie losmaakte.

De overwinning van de DP was niet helemaal een verrassing: bij de verkiezingen voor de dertien Litouwse zetels in het Europees Parlement, in juni van dit jaar, veroverde de nieuweling in de Litouwse politiek al vijf zetels, drie meer dan de partij die toen op de tweede plaats kwam.

De Partij van de Arbeid is vorig jaar opgericht en wordt geleid door Viktor Uspaskich, een 45-jarige zakenman die in Rusland is geboren en die zich in Litouwen tot multimiljonair opwerkte. Waarnemers menen dat zijn zege vooral het resultaat is een combinatie van desillusie over de traditionele politici, vooral na het schandaal dat president Paksas zijn baan kostte, teleurstelling, vooral op het platteland, over de langzame stijging van de levensstandaard en de hoge werkloosheid – ondanks een forse economische groei – en de makkelijke beloften van belastingverlaging, loonsverhoging en corruptiebestrijding van Uspaskich. Uspaskich werd in 2000 als onafhankelijke in het parlement gekozen.

Hoe het Litouwse parlement de komende vier jaar zal zijn samengesteld wordt pas over twee weken bekend. De helft van het parlement, 71 zetels, wordt samengesteld met het systeem van evenredige vertegenwoordiging, waarbij parlementariërs via partijlijsten worden gekozen. De andere helft van de parlementariërs – zeventig in getal – wordt in kiesdistricten rechtstreeks gekozen. In de districten waar gisteren geen kandidaat de absolute meerderheid heeft behaald, wordt over twee weken een tweede ronde gehouden. Algemeen wordt verwacht dat de DP in die tweede ronde lager zal scoren dan gisteren, omdat de lokale DP-kandidaten nog niet erg bekend zijn in vergelijking met hun rivalen.