Nederlands elftal speelt chaotisch met aanvallend systeem

De sceptici na de wedstrijd tegen Tsjechië hebben gelijk gekregen. Bijna een maand na de gelukkige 2-0 zege van het Nederlands elftal in de Arena kunnen de voorbarige juichverhalen de kast in. Het 2-2 gelijkspel in het WK-kwalificatieduel tegen Macedonië gaf zaterdagavond de krachtsverhoudingen juist weer. In Skopje ontsteeg Oranje de internationale middenmoot niet of nauwelijks. Komende woensdag wacht bondscoach Van Basten een lastige opdracht tegen Finland, dat het trage aanvalsspel met fysieke middelen zal bestrijden.

De `gestolen' overwinning op Tsjechië kwam zo geflatteerd tot stand dat een doorgewinterde buitenlandse voetbalverslaggever na afloop verzuchtte: ,,Ik heb in dertig jaar niet zo'n slecht Nederlands elftal gezien.'' Alle chauvinistische euforie ten spijt. De desbetreffende Belgische journalist zat er met zijn analyse hooguit vijf jaar naast. Rond 1980 was het ook slecht gesteld met het niveau van de Nederlandse internationals. Toen was sprake van een weinig talentvolle tussengeneratie. Gullit en Van Basten waren nog te jong om Cruijff en Van Hanegem op te volgen.

Een kwart eeuw later verdoezelen blessures, schorsingen en afzeggingen de Nederlandse voetbalinflatie. Tijdens het EK in Portugal werd bondscoach Advocaat nog als zondebok aangewezen door zijn verkeerde wissels en ingewikkelde tactische verhandelingen. Hoewel Oranje bijna het hele toernooi flets speelde, was het bereiken van de halve finale een prestatie van formaat. Na het afscheid van de vogelvrij verklaarde Advocaat was aan zijn opvolger Van Basten de ondankbare taak het Nederlands elftal weer aanvallend en aantrekkelijk te laten voetballen. Hij kiest steevast voor vleugelspitsen en koos tegen Macedonië ook weer voor een kwartet verdedigers. Het 4-3-3-systeem leidt vooralsnog tot chaotisch vechtvoetbal.

Zonder de `gepensioneerde' verdedigers Stam en Frank de Boer bestaat de defensie uit onzekere mandekkers die tegen Macedonië veel steken lieten vallen. De tegentreffers van Pandev (1-1) en Stojkov (2-2) waren het gevolg van onnodig balverlies op het middenveld en dekkingsfouten in de achterhoede. Het viertal verdedigers (Cocu, Bouma, De Jong en Boulahrouz) bezondigde zich ook vaak aan verkeerde rugdekking. Veel spelers klaagden na afloop over het gladde veld, met glijpartijen tot gevolg. De Macedoniërs bleven op de been.

Dat doelman Van der Sar naar eigen zeggen bij de tweede tegentreffer in de fout ging – hij gokte op de verkeerde hoek en gleed uit – getuigde van zelfkritiek en realiteitszin. Van der Sar vervulde tegen Tsjechië nog een glansrol. Bij de eerste tegentreffer van Macedonië was hij kansloos toen de gehele defensie van Oranje op het verkeerde been was gezet bij weer zo'n snelle counter. Boulahrouz, verkozen boven Heitinga, liep opeens `uit de dekking' toen Pandev de bal in de voeten kreeg. De back van HSV is geschorst voor het duel tegen Finland; PSV'er Lucius is zijn vervanger in de selectie.

Het Nederlandse middenveld was zaterdagavond de achilleshiel, hoewel Davids, Sneijder en Van Bommel op papier een sterk trio vormen. Linkshalf Davids was de minst slechte. De beoogde spelverdeler Sneijder grossierde in verkeerde passes. De jonge Ajacied werd in fysiek en tactisch opzicht overvleugeld door de kalende dertiger Sakiri. Aan de rechterkant had Van Bommel een off-day. De uitblinker van PSV stelt als international vaak teleur. Hij kon net als Sneijder niet duidelijk maken waarom hij de voorkeur krijgt boven Seedorf.

Het is de vraag hoe lang Van Basten wacht met het selecteren van het eigenzinnige winnaarstype van AC Milan. Net zoals de balbehandeling van Kluivert tegen Macedonië node werd gemist. De vaak verguisde spits van Newcastle United heeft als topscorer aller tijden enig krediet opgebouwd. Seedorf en Kluivert spelen wisselvallig en ze zouden arrogant zijn, speltechnisch zijn ze veel beter dan de meeste internationals.

De driemans voorhoede werd tegen Macedonië gevormd door de vrijwel onzichtbare rechtsbuiten Castelen, de hardwerkende maar ongevaarlijke spits Van Hooijdonk en de verrassend sterke Kuijt. De rechtsbenige Feyenoorder is geen klassieke linksbuiten zoals de geblesseerde Robben, maar zijn wilskracht en goede basistechniek (het controleren van de bal) staan garant voor gevaarlijke acties. Hij is als voetballer bijna een kopie van oud-international Van Vossen. Kuijt zorgde na de pauze uit een volley voor de tweede treffer van Oranje, met behulp van de traag reagerende doelman Nikoloski (1-2). De keeper was voor de pauze ook schuldig aan de eerste treffer. Toen sloeg hij de bal na een hoekschop in eigen doel (0-1).

Van Basten paste na een uur spelen een dubbele wissel toe. Hij verving Van Hooijdonk voor Makaay en Van der Vaart mocht Cocu aflossen. Met drie verdedigers en vier middenvelders hoopte de bondscoach de druk op te voeren, maar hij kwam bedrogen uit. Beide invallers kwamen nauwelijks aan de bal, net als Landzaat die Van Bommel mocht vervangen. Ondertussen zat de geschorste Van Nistelrooy zich te verbijten op de tribune. Hij keert tegen Finland waarschijnlijk terug in het basiselftal. Robben is nog lang niet fit.

Tot die tijd moet Van Basten noodverbanden aanleggen om zijn gewenste vleugelspel overeind te houden. De bondscoach gelooft heilig in het ouderwetse 4-3-3-systeem. Ondanks het matige spel is hij na vier interlands nog ongeslagen. Voor paniekvoetbal (lees: nieuwe spelers, andere tactiek) is gezien de resultaten geen reden.

Macedonië

2

Nederland

2

Ruststand 1-1. 43. Nikoloski 0-1 (e.d.), 45. Pandev 1-1, 66. Kuijt 1-2, 70. Stojkov 2-2. Schds: Frojdfeldt (Zwe). Tsch: 18.000. Gele kaarten: Krstev, Mitreski, Stojkov, Vasoski (Mac.), Boulahrouz, Kuijt (Ned.).

Afgang Portugalpagina 14

Portret Castelenpagina 15