Met moed uit Kamer

Het vergde ,,wel enige moed', zei Jeltje van Nieuwenhoven vanmorgen in het provinciehuis van Zuid-Holland. Na 8155 dagen in de Tweede Kamer – alleen SGP-voorman Van der Vlies bekleedt het hoogste ambt in de democratie langer - is het immers best moeilijk om ,,onder de kaasstolp uit te komen', erkende de 61-jarige PvdA-prominent.

Toen Van Nieuwenhoven een week geleden werd aangezocht om aanstaand Haags wethouder Norder op te volgen als gedeputeerde van Mobiliteit, Bestuurlijke Verhoudingen en Interprovinciaal Overleg in Zuid-Holland, hoefde zij echter niet lang na te denken. Er kwam binnen een paar dagen ,,nieuwe energie' in haar op, zo merkte zij. Eindelijk gaat zij ,,directe verantwoordelijkheid voor beslissingen' krijgen, zoals zij vanmorgen zei.

Toch kan haar overstap ook wel gezien worden als afbouw, aan het einde van een politieke carrière. Het voorlopige hoogtepunt van Van Nieuwenhoven was de periode tussen 1998 tot 2002, toen zij voorzitter van de Tweede Kamer was.

Van Nieuwenhoven werd in die rol niet alleen in Den Haag gewaardeerd, maar ook bij het publiek. Dat dankte Van Nieuwenhoven aan haar optreden tegenover Kamerleden en kabinet, een mengeling van ironie en een doe-maar-gewoon-mentaliteit. Bijkomend voordeel was dat zij minder dan andere PvdA-prominenten werd vereenzelvigd met Paars.

Dat kwam van pas na de dramatische verkiezingsnederlaag van de PvdA in het Fortuynjaar, 2002. Naar de moordaanslag op Fortuyn speelde Van Nieuwenhoven eerst als Kamervoorzitter een belangrijke rol in het laten doorgaan van de verkiezingen. Daarna volgde zij Ad Melkert op als PvdA-fractievoorzitter. Toen was zij dus partijleider - en niet ad interim, zei Van Nieuwenhoven er destijds met nadruk bij, uit ergenis over partijgenoten en media-commentaren waarin de erkenning naar haar smaak uitbleef. Van Nieuwenhoven werd als partijleider door haar critici als te licht beschouwd, vooral op financieel-economisch gebied. Het bracht bij haar wel eens de oude frustratie boven over het glazen plafond waar zij als vrouwelijke politica uit het Friese West-Stellingwerf, met een opleiding als bibliothecaresse, jarenlang tegen had gevochten, onder meer als Rode Vrouw.

Maar Van Nieuwenhoven bleef populair bij de PvdA-aanhang. Toen de PvdA-leden eind 2002 voor het eerst rechtsstreeks een lijsttrekker kozen, eindigde Van Nieuwenhoven royaal vóór collega-routinier Klaas de Vries en outsider Jouke de Vries als tweede - na Wouter Bos.

Sindsdien speelde Van Nieuwenhoven als loyale vice-fractievoorzitter onder Bos volgens haarzelf vooral een rol als `procesbegeleider' in de sterk vernieuwde PvdA-fractie. Als gedeputeerde zal meer dan dat van haar worden gevraagd.

Rectificatie / Gerectificeerd

Van Nieuwenhoven

Het portret van Jeltje van Nieuwenhoven, Met moed uit Kamer (11 oktober, pagina 3), vermeldt haar strijd tegen het `glazen plafond', onder meer als Rode Vrouw. De vrouwenafdeling binnen de PvdA heette Rooie Vrouwen.