Homoblad meteen in de container

Tientallen scholen weigerden een blad dat homoseksualiteit bespreekbaar moest maken. Is het onderwerp een taboe of ging de inhoud te ver? ,,Onze leerlingen begrijpen de ironie niet.''

Vraag: je buurman doet het met een geit. Wie bel je? Het tv-programma Man bijt hond (,,Dit is modern cultuurgoed''), de bok (,,De geit pleegt overspel'') of de inburgeringspolitie (,,Geit? Daar zijn hobbykippen voor.'')

Andere vraag: Je negenjarige broertje houdt van het Songfestival en musicals. Wat nu? Een glitterpak bestellen (antwoord a) of toch maar ,,van het hoogste flatgebouw mieteren dat vieze kind'' (antwoord c)?

De vragen maken deel uit van de `tolerantietest' in het homojongerenmagazine Expreszo, dat begin deze maand in een oplage van 420.000 over de meeste middelbare scholen is verspreid. Het maakt deel uit van het project Pinquest, waaraan het ministerie van Onderwijs 50.000 euro heeft betaald. Met het project hoopt het dat homoseksualiteit een bespreekbaar onderwerp wordt op school. Hoofdredacteur Merijn Henfling: ,,Die test moet je ironisch zien. Maar de inhoud van het blad is wel degelijk serieus.''

Veel scholen dachten daar anders over. Twintig scholen hebben de exemplaren van het magazine teruggestuurd, vaak met boze brief erbij. Een veel groter aantal heeft de magazines meteen in de container gegooid, zegt Henfling. ,,Het gaat met name om scholen met veel allochtone leerlingen, die bang zijn voor de reacties van ouders.''

Maar ook streng-christelijke scholen zijn niet gediend van het blad, zegt Henfling. De Besturenraad, waarin de protestants-christelijke schoolbesturen zijn verenigd, heeft zich gedistantieerd van de inhoud.

De negatieve reacties staan volgens Henfling niet op zichzelf. Het duidt er volgens hem op dat veel scholen homoseksualiteit nog steeds een taboe-onderwerp vinden. Uit een steekproef van de Onderwijsinspectie bleek vorig jaar dat homoseksuele leraren en leerlingen op 4 procent van de middelbare scholen met ernstige incidenten te maken hebben gehad, zoals pesten of geweld. Henfling: ,,Nu wordt pijnlijk zichtbaar wat we altijd al vermoedden. Het probleem is heel groot, maar het onderwerp ligt nog steeds moeilijk in het onderwijs.''

In een aparte kamer van het Rotterdamse Zuiderparkcollege liggen de magazines opgestapeld. Vorige week kreeg directeur Sean Clancy ze toegestuurd, maar hij is niet van plan ze uit te delen. ,,Niet omdat homoseksualiteit een taboe is, maar het materiaal is ongeschikt om in de les te gebruiken.''

Op zijn school zitten leerlingen die vmbo of praktijkonderwijs volgen. Voor hen is deze vorm van educatie allerminst geschikt. Clancy: ,,Ik lees in het blad een woord als `kutmarokkaan'. Ironie wordt niet altijd begrepen door onze leerlingen. Als school proberen we uit te dragen dat we respectvol zijn, dan wil ik niet dit soort taalgebruik.''

Bovendien, zegt Clancy, wie heeft gezegd dat hij het materiaal móét gebruiken? ,,Ik vind het heel kwalijk dat zomaar materiaal op school wordt gedumpt, met als boodschap: zoek het verder maar uit. Wij hebben een lesprogramma ontwikkeld waarin het onderwerp in speciale cursussen aan bod komt. Homoseksuelen houden een verhaal voor de klas en gaan het gesprek aan.''

Ook op de christelijke scholengemeenschap Veenendaal, met vmbo en praktijkonderwijs, is het blad niet gebruikt. De conciërge heeft de magazines aan een conrector gegeven, die ze meteen weg gooide. Niet helemaal zoals het hoorde, zegt managementassistent Alice Brouwer. ,,We hadden daar als directie eerst over moeten praten.''

Zij heeft gemengde gevoelens. ,,Wij willen homoseksualiteit ook graag bespreekbaar maken. Maar kun je de inhoud van dit blad wel zomaar voor het grijpen leggen? De terminologie kan ook voor jongeren aanstootgevend zijn.'' Een groot deel van de ouders van allochtone leerlingen zou er bovendien zeker tegen protesteren, zegt Brouwer.

Hoofdredacteur Merijn Henfling van Expreszo verbaast zich over de in zijn ogen overtrokken reacties op zijn blad. De redactie heeft er juist rekening mee gehouden dat het vooral door heterojongeren gelezen zou worden. ,,Er staan daarom ook foto's in van zoenende heteroparen. En we hebben bewust geen vergaande foto's afgedrukt, er staat geen blote buik in. Dit is veel braver dan de `Break-out!', terwijl dat blad elke week door heel veel scholieren gelezen wordt.''

Een meerderheid in de Tweede Kamer is het met Henfling eens. De fracties van PvdA, VVD, D66 en GroenLinks vragen minister van der Hoeven (Onderwijs) en staatssecretaris Ross-Van Dorp (Welzijn) naar aanleiding van de Expreszo-kwestie hoe zij het verdoezelen van het onderwerp op scholen aanpakt. Kamerlid Van der Laan (D66) noemt het incident ,,exemplarisch voor de homovijandigheid op school''.

De Kamerleden vergeten één ding, zegt de Tilburgse hoogleraar Onderwijsrecht Paul Zoontjens. Scholen mogen zelf weten hoe zij aandacht besteden aan homoseksualiteit. ,,De overheid bemoeit zich niet met het pedagogisch klimaat op school. Openbare en bijzondere scholen zijn hier vrij in.'' Dat betekent, zegt Zoontjens, dat scholen zelf mogen bepalen of er kledingvoorschriften zijn, welke regels gelden, en welke tijdschriften verspreid worden. ,,Na een incident roepen dat een tijdschrift verplicht moet worden verspreid, staat bovendien haaks op de breed gedragen opvatting dat scholen meer vrijheid moeten krijgen voor eigen beleid.''

Voor zwarte scholen is homoseksualiteit een gevoelig thema, erkent Sean Clancy van het Zuiderparkcollege. ,,Maar daarom zijn wij juist meer gebaat bij goede lespakketten dan een stapel ongevraagde folders. Het geld dat de overheid hieraan besteed heeft, had beter aan goed lesmateriaal uitgegeven kunnen worden.'' Het ministerie van Onderwijs zegt, voordat het een reactie geeft, dat eerst uitgezocht moet worden hoeveel scholen het blad geweigerd hebben. Maar, zegt een woordvoerder, ,,we hebben die subsidie natuurlijk niet voor niets gegeven''.