Bush en Kerry gaan harde slotfase in

Het tweede presidentiële debat tussen de kandidaten George W. Bush en John Kerry eindigde vrijdagnacht volgens de peilingen ongeveer onbeslist. Op het platteland van Nebraska zorgde de krachtmeting evenmin voor een aardverschuiving.

Voor Eric Hansen, die met zijn vader een van de grootste koeienboerderijen in het westen van Nebraska bezit en drijft, was het tweede presidentiële debat geen reden in november op iemand anders dan George W. Bush te stemmen.

,,Ik ben een Bush-aanhanger, ik keek misschien met een vooroordeel'', zegt de 32-jarige `cattleman' thuis in de zitkamer op de `Hansen 77 Ranch' zijn van oorsprong Deense overgrootvader begon de boerderij in 1877. ,,Bush is geen groot communicator, maar wat hij zegt bevalt me. Kerry communiceert beter, maar de inhoud spreekt me niet aan.''

Dit is bij uitstek geen battleground state. In Nebraska kan een Republikeinse presidentskandidaat rekenen op tweederde van de stemmen. En George W. Bush is geen uitzondering. Hij ligt goed bij de meeste koeienboeren die evenveel houden van het lege land als van hun onafhankelijkheid. Zij zijn een essentieel onderdeel van de `Leave Me Alone'-coalitie van de president.

Er zijn uitzonderingen. Owen Picton, een even echte Nebraskan, in nauwe spijkerbroek, op puntige laarzen met een hakje, vond Bush `agressief' in het presidentiële debat van vrijdagavond. Na de jaarlijkse maaltijd met christelijk zangkwartet toe in het kerkje van Tryon, een van de twee dorpen in McPherson County, vertelt de gepensioneerde computer-specialist dat hij tijdens het debat bevestiging vond voor de stem die hij per post al heeft uitgebracht: voor `de ander'. ,,Ik ben op geen van tweeën dol. Ik heb gestemd voor de minste van twee kwaden.''

Hoewel Kerry in St.Louis, waar het tweede presidentiële debat werd gehouden, een duidelijke verwijzing maakte naar zijn rooms-katholieke geloofsovertuiging en zijn jeugdervaring als koorknaap, legt Picton uit waarom hij de man waar hij op heeft gestemd niet mag. ,,Ik vind hem onvoldoende religieus.'' Picton was eerder op de avond gefeliciteerd door de aanwezigen, enkele tientallen, met zijn recente huwelijk. Met de vrouwelijke dominee van de gemeente.

De reacties in de Verenigde Staten op het tweede debat wijzen meer in de richting van een gelijkspel dan na het eerste debat in Florida, ruim een week eerder. President Bush had zijn verbijstering over de frontale kritiek over het algemeen beter in bedwang en hij viel Kerry meer aan. De Republikeinen waren zichtbaar opgelucht.

De president deed het vooral goed gezien de betrekkelijk rampzalige week die hij achter de rug had: oud-Irak-afgezant Paul Bremer had erkend dat Amerika te weinig troepen had gehad om de vrede te verzekeren, minister Rumsfeld van Defensie had toegegeven dat de band tussen Saddam en Al-Qaeda niet was aangetoond en de eigen wapeninspecteur van de regering, Charles Duelfer, rapporteerde dat Saddam niet de wapens had waar de oorlog om was begonnen. En vlak vóór het debat waren ook nog eens matige cijfers over het scheppen van nieuwe banen gepubliceerd.

De Democraten zagen een ontspannen John Kerry, die in een breed pakket onderwerpen meer argumenten op een rijtje had dan de president. Hij wist overigens lang niet altijd te profiteren van Bush' tegenslagen. Misschien was dat omdat Kerry lonkt naar onbesliste en vrouwelijke kiezers. Die houden niet van de harde aanpak, zeggen de opiniepeilers. Dat liet Kerry soms minder dan zegevierend achter als Bush hem met zijn vaste campagne-slagzinnen terugsloeg.

Kerry hamerde het meest effectief op de belastingverlagingen voor de rijksten, die Bush het geld hadden ontnomen om meer te doen aan de beveiliging van het Amerikaanse vasteland. Bush drukte met succes keer op keer op Kerry's achillespees: hoe kan je nieuwe en oude coalitiepartners interesseren voor een oorlog die je een vergissing hebt genoemd? Kom naar Irak, `the wrong war, at the wrong time and the wrong place'.

Uit de eerste peilingen na afloop van het debat blijkt dat het duel ongeveer onbeslist is geëindigd. Volgens een Gallup-peiling zagen 47 procent van de ondervraagden Kerry als winnaar, tegen 45 procent Bush. Volgens een nationale peiling van ABC ligt Bush in de race als zodanig één tot enkele procenten voor.

Verontrustend voor Kerry was dat hij op de vraag wie het beste de oorlog in Irak en de oorlog tegen het terrorisme kan leiden nog steeds een eind achterligt op de president. Bij vrouwen en `onafhankelijken' heeft hij terrein herwonnen. Vóór de rampzalige augustusmaand, waarin zijn Vietnam-verleden werd aangevochten, had Kerry bij die groepen een voorsprong, die hij hard nodig heeft vanwege zijn chronische achterstand bij mannen.

De twee kandidaten zijn sinds het debat van vrijdag onafgebroken op campagnepad geweest in de staten waar de verkiezingen worden beslist, zoals Florida, Ohio, Minnesota en Iowa. Voor hun eigen publiek zijn zij beiden zelfverzekerder, én harder voor elkaar. Woensdag is het laatste debat, in Arizona. Daar hangt veel van af gezien het spannende slot van de race, waarin de president iets voorligt in landelijke peilingen, en Kerry in de battleground states.

In bijna alle gevallen geldt dat de verschillen vallen binnen de foutenmarge van de enquêtes. De heren gaan af op een keiharde campagne tot het eind, op 2 november, of zo veel langer als partijen over de stemmen gaan vechten.

Weblog Amerika kiest

Correspondent Marc Chavannes houdt tijdens de verkiezingscampagne in de Verenigde Staten een weblog bij, een `internetdagboek' waarin hij in korte bijdragen persoonlijk verslag doet, commentaar levert en naar andere sites verwijst. De weblog wordt dagelijks ververst.

Fragment uit een bijdrage van dit weekeinde: ,,President Bush verwees vrijdagavond, in zijn tweede debat met John Kerry, naar `the internets'. Hij zei: `I hear there's rumors on the Internets that we're going to have a draft. We're not going to have a draft, period. The all-volunteer army works. It works particularly when we pay our troops well.'

Velen vroegen zich sindsdien of zij iets gemist hadden. Gelukkig is er nu een voorlopig antwoord.''

In de weblog Amerika kiest staat een link naar een discussie onder de kop Bush `Internets' Not Misspeak!.

Weblog Marc Chavannes: www.nrc.nl/amerikakiest