Turkse toetreding verdeelt coalitie

Zolang Nederland EU-voorzitter is mag het niet te veel opvallen: de coalitie is het niet eens over wanneer er met Turkije kan worden onderhandeld.

Vice-premier Zalm (VVD) corrigeerde gisteren zijn collega Bot (Buitenlandse Zaken, CDA) inzake het begin van de onderhandelingen met Turkije over een EU-lidmaatschap. Minister Bot liet eerder deze week weten dat de onderhandelingen in de tweede helft van 2005 kunnen beginnen. Op de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad benadrukte Zalm echter dat het bij de interpretaties van Bots opmerkingen om ,,een misverstand'' ging. Volgens hem is het openen van de onderhandelingen in 2005 niet meer dan ,,een optie''.

Zalms partijgenoot staatssecretaris Nicolaï (Europese Zaken) gaf donderdag al aan tijdens overleg in de Tweede Kamer dat hij het noemen van de tweede helft van 2005 voor het begin van de onderhandelingen voorbarig vond. Het is naar zijn mening voor Nederland als voorzitter van de EU belangrijker eerst een consensus te bereiken met de andere lidstaten over de aanpak van deze zaak.

Het kabinet is kennelijk verdeeld over de kwestie-Turkije. Omdat Nederland thans voorzitter is van de EU, trachten bewindslieden via zo genuanceerd mogelijke uitspraken de interne verdeeldheid te maskeren. Nederland kan zich als voorzitter een meningsverschil over Turkije met de andere lidstaten niet veroorloven. Tegelijkertijd worden de ministers ook vanuit de Tweede Kamer onder druk gezet. Vooral door de grootste regeringsfractie van het CDA waar velen niet gelukkig zijn met het vooruitzicht van Turkije in de EU. Fractievoorzitter Verhagen verklaarde woensdag dat Turkije nog helemaal niet rijp is voor het openen van onderhandelingen over een EU-lidmaatschap. Hij wilde nog niets weten van een datum voor het begin van de onderhandelingen met de Turken.

De VVD biedt ditmaal een verdeelde aanblik. Terwijl fractieleider Van Aartsen het ,,vreemd en een beetje prematuur'' noemde om al over data te spreken, verklaarde fractiespecialist Van Baalen dat de onderhandelingen in 2005 mogen beginnen.

Minister Bot, die op het ogenblik in Hanoi zit wegens een Aziatisch-Europese top, houdt intussen voet bij stuk. Via zijn woordvoerder wijst hij erop dat er met de Turken is afgesproken dat de onderhandelingen ,,onverwijld'' zullen beginnen, als de regeringsleiders in december vaststellen dat Turkije voldoet aan hun eisen. ,,Onverwijld is niet in 2008'', aldus Bots woordvoerder.

Het kabinet, dat gisteren opnieuw uitgebreid over Turkije sprak, komt baar verwachting volgende week vrijdag met een officiële reactie op het rapport van de Europese Commissie, waarin wordt aanbevolen de onderhandelingen met Ankara te openen. Het kabinet gaat voor die tijd op zoek naar een compromis, dat niet alleen de partijen in Nederland maar ook de EU-partners tevreden stelt. ,,De gebruikelijke stevige teksten zult u er niet in aantreffen, durf ik u al wel te vertellen'', aldus Zalm gisteren op zijn persconferentie.