Niet alleen kiezen op je gevoel

De eerste digitale studiekeuzetest waarin meer wordt gemeten dan alleen de persoonlijkheid van de aankomend student.

EIke aanstaande student heeft zo zijn voorkeuren. Daarom bestaat er ook een bloeiende praktijk van Beroeps- en Studiekeuze-adviesbureau's, waar je vragen moet beantwoorden over wat je boeit en wat je wilt. Nuttig, maar eigenlijk gaan die tests slechts over één helft van het kiezen. Ze testen je persoonlijkheid – en koppelen dat aan beroepen en opleidingen. Over de opleidingen zelf worden weinig kritische vragen gesteld. Maar zijn alle psychologie-opleidingen wel onderling uitwisselbaar? Voelt de een zich niet meer thuis in Amsterdam en de ander in Enschede? Natuurlijk weten we dat er verschillen tussen steden zijn. Verschillen in 'stijl', maar ook in kamerprijzen en zelfs kwaliteit van het onderwijs. Er bestonden studiekeuzetests die je de kans gaven vat te krijgen op deze verschillen.

Toch is over de verschillen tussen instellingen en steden de laatste jaren veel bekend geworden. Het onderwijs van universiteiten en hogescholen is beoordeeld door tienduizenden studenten. Er zijn cijfers over 'snelle' en 'trage' studies, ouderwetse en moderne instellingen en wachttijden voor studentenkamers. Al die gegevens zijn verzameld door het informatiecentrum Choice in Leiden. Ze staan elk jaar in de Keuzegids Hoger onderwijs.

Een beperking van dat boek is dat je niet zo met de informatie kunt 'spelen'. Het meisje van 16 dat twijfelt tussen de pabo in Emmen en die in Meppel, moet een lange lijst doorzoeken die begint in Helmond en eindigt in Breda.

Daarom heeft Choice, zonder overheidsopdracht en met steun van NRC Handelsblad, zich deze zomer geworpen op de ontwikkeling van een studiekeuzetest die wel dit soort gegevens gebruikt. De test is er nu, in een eerste versie. De komende maand blijft de test beschikbaar op de website van deze krant. De reacties van scholieren en anderen worden geregistreerd – en met deze feedback wordt de test verder verfijnd.

De eerste helft van de test gaat over de vraag die ook in gangbare beroepskeuzetest centraal staat: WAT is een geschikte studie voor je? De aanpak is echter anders. Ook bij de keus van een studie heeft Choice de feiten centraal gezet. Dus: vind je intellectuele uitdaging belangrijker dan de kans op werk, dan krijgen de opleidingen een 'plus' waarvan studenten vinden dat ze je intellectueel uitdagen.

Wees er wel op bedacht dat je prioriteiten moet stellen. Mensen willen vaak èn een modieus vak, èn perfecte docenten, èn maximale vrijheid, èn intellectuele uitdaging, èn soepel afstuderen, èn de beste kans op een baan. Maar zo werkt dat niet, je kunt niet alles aanvinken. Zo word je tijdig met de noodzaak tot kiezen geconfronteerd.

Halverwege krijg je een lijst van de tien studies die het beste aan je eisen voldoen. Daar kunnen aardige verrassingen bij zitten – al was het maar omdat er studies zijn waar je tevoren niet van wist dat ze bestaan. Maar dat wil deze test ook: je uitdagen verder te kijken dan je neus lang is. Wie niet tevreden is – je dacht op communicatie uit te komen, maar hebt aangegeven dat je intellectueel uitgedaagd wilde worden – wordt op zichzelf teruggeworpen. Een instant-nabootsing van de werkelijkheid!

In de tweede helft van de test gebeurt hetzelfde, maar nu worden steeds de concurrerende steden en instellingen tegen elkaar afgewogen. Wie niet ver wil reizen, wordt veroordeeld tot een opleiding om de hoek. En wie geen dure kamer wil, belandt niet in Amsterdam of Utrecht – tenzij daar een opleiding zit die verder perfect aan zijn of haar eisen voldoet. Dit is het spannendste deel van de test, want hier worden individuele opleidingen ook op basis van kwaliteit met elkaar vergeleken. Dan ziet de student die en communicatiewetenschap wilde en intellectueel uitgedaagd wilde worden, tot zijn blije verrassing alsnog een instelling de kop opsteken die – op basis van de beschikbare kennis – deze combinatie waarmaakt.

Aan het eind van de test komt er een lijstje van tien opleidingen uit, meestal verspreid over diverse instellingen, die volgens de test het beste voldoen aan de opgegeven voorkeuren. De makers van de test pretenderen niet dat de uitslag de definitieve waarheid is. Wel weten ze zeker dat het testresultaat een goed uitgangspunt is om verder te zoeken. Pak de Keuzegids Hoger Onderwijs en lees over de betreffende opleidingen. Verzamel brochures, ga langs open dagen. En besef dat er aan het eind van de test ook opleidingen op plaats 11 tot 1200 stonden. Die kunnen we niet allemaal in beeld brengen. Wel ken je nu het topje van jouw persoonlijke keuze-ijsberg.

Studiekeuzetest en Choice

De Studiekeuzetest is gebaseerd op gegevens die zijn opgenomen in de database StudieKeuze-Informatie (SKI 2004).

Deze database wordt, in opdracht van het ministerie van Onderwijs, uitgebracht door het Centrum Hoger onderwijs Informatie (Choice) in Leiden. Door de ontwikkeling van deze database, die sinds eind augustus beschikbaar is op cd-rom, wil de overheid bevorderen dat scholen, uitgevers en andere intermediairs meer gebruik gaan maken van objectief- vergelijkende informatie over opleidingen. De Keuzegids Hoger Onderwijs is een van de publicaties die op de SKI-database wordt gebaseerd. Deze gids wordt eveneens samengesteld door Choice, en uitgegeven door EPN in Houten, prijs €15,25, ISBN 9011087194