Lachgas

Opeens vallen de dingen samen, als in een delta van geluk. De kinderzender Nickelodeon, Marco van Basten, het Nederlands elftal. Het hele gezelschap was de voorbije dagen een grote juichkreet, nog voor er in Macedonië een balletje was getrapt.

Oranje als geluksmodel.

Het is ooit anders geweest. Voor een doctoraat in pissigheid en chagrijn moest je vroeger een tijdje inburgeren bij het Nederlands elftal. Nergens beter kon je leren hoe achteloos verzuring bezit kan nemen van de mens. En hoe genadeloos kampioenen voor elkaar kunnen zijn. Oranje stond voor intrige, achterklap, hufterigheid en leedvermaak. Oranje was de anjer in het knoopsgat van de verbitterde mensheid. Een enkeling wou nog weleens juichen na een doelpunt, maar zelfs dat ging Edgar Davids te ver. Winston Bogarde betrad nooit het veld zonder houtje in de bek zijn teken van verachting. Zolang hij van het Nederlands elftal was, heeft nooit iemand Hans van Breukelen zien lachen. Oranje leek eerder in de regie te staan van de nomenklatoera in Moskou dan van de goedlachse polder. Iedereen in de Breznjev-plooi.

Nu zien we alleen open, lachende gezichten. Aan de ogen van Edwin Zoetebier ontspringen duizend tuinen. Giovanni van Bronckhorst is getranscendeerd tot fontein. Johnny Heitinga heeft de slappe lach in merg en been. Er is geen soap te bedenken waar zoveel vreugde heerst als in Marco's selectie. Alles danst, op het veld, in de dug-out, in kleedkamer en krachthonk. Over een academische bekering gesproken.

Romeo Castelen was licht geblesseerd, maar dat kon de pret niet drukken. Nooit eerder in zijn nog jonge leven was hij zo gelukkig geweest. Dat bleef hij maar roepen. De onverwacht geselecteerde Kevin Bobson deed er nog een schep bovenop: hij wist nu wat de hemel was. Dirk Kuyt schaterde de bal in doel, zoals je dat vroeger alleen bij André van Duin zag. En zelfs Roy Makaay sprak als was hij verlicht van binnen.

Pret, pret, pret.

De oude garde deed niet onder voor de youngsters. Philip Cocu: ,,Het is hartverwarmend om iedereen te zien strijden voor elkaar.'' Ruud van Nistelrooy: ,,Het team straalde tegen Tsjechië al zoveel bravoure uit. Heerlijk! Ik boegbeeld van een nieuwe generatie? Ja, dat gevoel leeft bij mij.''

Jomanda aan de bal.

Waar is de metamorfose begonnen? Bondscoach Marco van Basten heeft zich laten kennen als een vader die zijn tweede jeugd beleeft. Altijd goed. Marco is ontspannen, hangt niet hiërarchisch in de schouders, komt niet op het veld met een nekspier. Maar om nou te zeggen dat hij een extreem vreugdevolle man is die alleen gelooft in plezier en vertier nee, ik kan in hem geen Moulin Rouge ontdekken. Zijn pr-functionaris Kees Jansma zit vleziger in het leven.

Er moet iets anders aan de hand zijn, maar wat? Exotische kruidenthee? Een voedingssupplement met de verborgen substantie van lachgas? Nieuwe kamermeisjes in Huis ter Duin? Een semi-religieuze bevlieging? Zou allemaal kunnen.

Wat ook kan, is dat 'onze jongens' Oranje hebben herontdekt als uithangbord. De Nederlandse clubs hebben nog weinig Europese uitstraling. Ajax verkeert in crisis, PSV wint nooit een wedstrijd op brille en klasse, Feyenoord, Utrecht en AZ strompelen in het beste geval naar de overwinning. De 'oudjes' in het buitenland ondervinden bij hun club de concurrentie van nieuwe idolen. Voor jongens als Rafael van der Vaart en Mark van Bommel is het Nederlands elftal zowat het laatste lanceerplatform naar de gedroomde transfer. En Wesley Sneijder wil zich bij Oranje wreken op Ronald Koeman, ook dat scheelt in de passie voor bal en man.

Misschien is de grootste verdienste van Van Basten nog dat hij de druk heeft weggenomen. Zelf ligt hij niet wakker van een nederlaag. Het WK 2006 mag, maar moet niet. Zo staat het ook in zijn contract. Het lijkt of de druk bij de supporters eveneens een beetje weg is. Oranje wordt minder opgepompt tot de bezwering der bezweringen. De legioenen zijn als het ware lichtjes geseculariseerd. Al blijven ze er uiteraard gemakshalve van uitgaan dat het Nederlands elftal vandaag royaal wint van Macedonië.

Oranje als wapenbestand? Het was opvallend hoe genadig de kritiek bleef na de erbarmelijke wedstrijd tegen Tsjechië. Die luxe is Dick Advocaat nooit gegund.