Gesteente op tientallen kilometers diepte kan aardgas bevatten

Onder de aardkorst zouden zich wel eens onvermoede voorraden aardgas (methaan) kunnen bevinden. Amerikaanse onderzoekers hebben laten zien dat bij de hoge temperatuur en druk die op enkele tientallen kilometers onder het aardoppervlak heerst zich niet alleen methaan kan vormen uit gesteenten als carbonaten, maar dat het ook stabiel is. Omdat de aardmantel zo'n 80 procent van het volume van de aarde uitmaakt, betekent dat dat er zich veel meer koolwaterstoffen op aarde bevinden dan tot nu was aangenomen (Proceedings of the National Academy of Sciences, 16 sept).

Het overgrote deel van de fossiele brandstoffen op aarde is van biologische oorsprong: plantenresten die in de loop van miljoenen jaren onder druk zijn omgezet in koolwaterstoffen, verbindingen van koolstof en waterstof. De vorming van methaan uit anorganisch gesteente was tot nu toe zeer omstreden. Het valt niet mee om de omstandigheden te creëren waarbij dat soort reacties mogelijk optreden. Henry Scott van de universiteit van Indiana en collega's hebben nu echter methaan weten te maken in het laboratorium bij drukken van honderdduizend atmosfeer en temperaturen tot 1500 graden Celsius.

Dat speelden ze klaar door een mengsel van kalksteen en water (plus ijzeroxide als katalysator) samen te drukken tussen de afgeslepen punten van twee diamanten. Zo kunnen enorme drukken worden bereikt. Al bij temperaturen van 600 graden Celsius ontstonden er kleine gasbelletjes die uit methaan bleken te bestaan. Scott en zijn collega's willen nu ook gaan onderzoeken of op soortgelijke wijze complexere koolwaterstoffen als propaan en butaan gevormd kunnen worden.

Onduidelijk is in hoeverre de vermeende gasvoorraden commercieel winbaar zijn. Normaal gesproken vinden olie- en gaswinning niet op grotere diepten plaats dan zo'n 8 à 10 kilometer. De enige mogelijkheid dit aardgas uit de aardmantel te halen is op plaatsen waar het de gelegenheid krijgt op te stijgen tot reservoirs in de aardkorst.

Dat aardgas langs chemische weg uit gesteenten kan worden gevormd is tegelijk ook de meest waarschijnlijke verklaring voor de aanwezigheid van methaan in de atmosfeer van Mars. Die ontdekking was een paar maanden geleden nog aanleiding voor de hypothesen dat er óf leven óf vulkanische activiteit op deze planeet is of moet zijn geweest. Die verklaringen zijn niet definitief uit te sluiten, maar opeens wel veel minder waarschijnlijk.