De volmaakte partij

Eerst was er nog een overgangsfase waarin de topschakers die om het wereldkampioenschap speelden hun eerste zet deden – altijd 1. e4 of 1. d4 omdat zij tot de conclusie waren gekomen dat andere zetten wit geen voordeel konden geven – en als zwart dan het juiste symmetrische antwoord vond, kwamen zij remise overeen, aangezien hun perfecte openingsvoorbereiding had uitgewezen dat er geen realistische manier voor wit meer was om op winst te spelen.

Maar al spoedig beseften ze dat het op dit hoge niveau naïef zou zijn om er op te speculeren dat zwart op de eerste zet een fout zou maken. Sindsdien ging het zo dat ze elkaar aan het begin van de partij de hand schudden, het notatieformulier ondertekenden en meteen overgingen tot de persconferentie, waar ze uitlegden dat de ontwikkeling van het moderne topschaak onvermijdelijk tot de perfecte schaakpartij had geleid: de partij waarin geen zetten meer gedaan werden. Wie dit schrikbeeld plausibel vindt zal blij zijn dat er nog schakers zijn die het vernietigend diepe inzicht van Kramnik en Leko missen.

Behalve die twee zijn bijna alle Europese topschakers op het ogenblik bijeen in de Turkse stad Izmir, waar het Europese clubkampioenschap wordt gespeeld. Uit de kleinste schaaklandjes zijn de clubs gekomen, maar Nederland doet al jaren niet mee, omdat er geen geld voor is.

Het is vreemd. Over het algemeen wil een sponsor van een schaakclub iets terug voor zijn geld: publiciteit. In de Nederlandse clubcompetitie krijgt hij die nauwelijks, dus eigenlijk gooit hij daar zijn geld in het water. Dan komt er ieder jaar een belangrijk internationaal evenement waar de journalisten graag over willen schrijven, zeker als Nederlandse clubs mee zouden doen, en daar is dan geen geld voor. De prioriteiten liggen verkeerd, lijkt me.

Gari Kasparov speelt deze keer voor de club Max Ven uit Jekaterinburg, dat we in de communistische tijd kenden als Sverdlovsk. Max Ven – waarschijnlijk niet de naam van een persoon, maar van een bedrijf – is na het Parijse NAO de sterkste club in dit kampioenschap.

Al is Kasparov nog steeds eerste op de wereldranglijst, de rest van de wereld is niet bang meer voor hem. In zijn eerste partij werd hij door Sergei Roeblevski verslagen in een toreneindspel. Het kwam Kasparov waarschijnlijk goed uit dat hij de volgende dag met wit tegen zijn trouwe klant Alexei Shirov mocht spelen. Shirov verloor weer eens en bracht daarmee zijn persoonlijk score tegen Kasparov op -17 = 14 +0. Het doet denken aan wat Max Euwe wel eens zei over Donner, die nooit van hem had gewonnen: ,,We staan ongeveer gelijk.'' Evenveel winstpartijen voor hem als remises voor Donner, bedoelde hij, maar zelfs zo'n `gelijke stand' is voor Shirov niet weggelegd.

De enige Nederlander in het toernooi is Ivan Sokolov, die voor zijn oude club Bosna Sarajewo speelt. Konstantin Sakajev van de club Max Ven is een openingskenner en voor zijn partij tegen Sokolov had hij een scherp gambiet bedacht.

Wit Sakajev-zwart Sokolov

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. e2-e3 a7-a6 5. Pg1-f3 b7-b5 6. c4-c5 Pb8-d7 7. h2-h3 Een nieuwe zet. Hij verhindert 7...e5 8. dxe5 Pg4. 7...Dd8-c7 8. g2-g4 Hier blijkt nog een tweede bedoeling van wits zevende zet: de moderne panacee, g2-g4 in alle openingen. In tegenspraak met het oude devies dat een vleugelactie met een opstoot in het centrum moet worden beantwoord, doet de moderne schaker het vaak net omgekeerd. 8...e7-e5 9. g4-g5 Pf6-g8 10. e3-e4 Maar het centrum is hij ook niet vergeten. Als zwart achteloos een paar centrumpionnen ruilt, gaat wits ontwikkelingsvoorsprong zwaar tellen. 10...b5-b4 11. Pc3-a4 d5xe4 12. Pf3-d2 Pg8-e7 Na 12...f5 13. Pc4 kan zwart zijn koningsvleugel moeilijk ontwikkelen. 13. Pd2xe4 Pe7-f5 14. Lf1-c4 e5xd4 15. Dd1-b3 Pd7xc5 Dit lijkt me zwakker dan de natuurlijke zet 15...Pe5, met de bedoeling 16. Lf4 Pd3+ 17. Dxd3 Dxf4. 16. Pa4xc5 Lf8xc5 17. Pe4xc5 Dc7-e7+ 18. Ke1-d1 De7xc5 19. Lc4xf7+ Ke8-d8 20. Lc1-d2 a6-a5 21. Ta1-c1 Dc5-d6 22. Db3-f3 Lc8-d7 23. Th1-e1

jmMfMmMd

mMmimIag

MmgeMmMm

aMmMmhAM

MaMaMmMm

mMmMmKmG

GAMCMAMm

mMDLDMmM

Wit heeft zeker goede aanvalskansen voor zijn pion. Na bijvoorbeeld 23...Ta7 24. Lf4 Df8 25. Le6 wint hij de pion met goed spel terug. 23...Th8-f8 Maar dit is een blunder waarna het snel afgelopen is. Zwart ontneemt zichzelf het enige vluchtveld voor zijn dame. 24. Ld2-f4 Tf8xf7 25. Lf4xd6 Pf5xd6 26. Df3-g3 Kd8-c7 27. Tc1-c4 Ta8-d8 28. Tc4xd4 Ld7-f5 29. Kd1-c1 Tf7-d7 30. Dg3-e5 Zwart gaf op.