Broze coalitie debatteert niet over no-claim

Na twee weken debatteren over de miljoenennota en de begrotingen komen enkele irritaties binnen en tussen de coalitiepartners aan het licht.

Het was volgens betrokkenen ,,een gênante vertoning'', donderdagochtend even na tienen. Siem Buys, oud-huisarts in Goes en thans Kamerlid voor het CDA, vroeg – vijf minuten voordat het debat over de no-claim in de zorg zou beginnen – uitstel van dat debat aan. De reden: de CDA-fractie was sterk verdeeld over de no-claim en dus was de coalitie nog verdeeld over het al dan niet schrappen van de huisarts uit de no-claimregeling. De oppositie hoonde het CDA weg, ChristenUnie-voorman Rouvoet zei geen zin te hebben in achterkamertjes-afspraken van ,,het kernparlement'' van CDA, VVD en D66. ,,Moeten wij soms op de publieke tribune gaan zitten, of wordt het no-claimdebat afgedaan als hamerstuk'', vroeg hij cynisch.

Feit is dat de coalitiepartijen geen zin hebben in een openlijk debat over de no-claim. Angst dat een dergelijk `sociaal' onderwerp de broze balans tussen de partners zal verstoren is daarbij leidend. Net nu de drie gezamenlijk bij de politieke beschouwingen een motie met ieders wensen (ter grootte van 1,1 miljard euro) hadden ingediend, zit niemand te wachten op het uiteendrijven van de zo moeilijk verkregen eensgezindheid.

Bij de VVD doen ze het probleem van het CDA tot nu toe laconiek af als een ,,akkefietje bij de grootste coalitiepartner'', maar feit is dat mede dankzij de liberalen het CDA zo worstelt met de no-claim. Als het aan CDA-fractievoorzitter Verhagen had gelegen, had de no-claim al vorige week in de coalitiemotie gezeten en had niemand het er ooit meer over gehad. Daar gingen D66 en de VVD echter voorliggen, zo bevestigen betrokkenen. De invoering van een no-claim, zegt een liberaal, is een principieel punt. ,,Het nieuwe zorgstelsel, dat in 2006 ingevoerd moet worden, is deels op dezelfde leest geschoeid en daarom moeten we nu al die kant op.''

Maar ook voor de VVD is eensgezindheid in de coalitie blijkbaar van groter belang dan het principiële punt van de no-claim. De liberalen zijn best bereid de no-claim te schrappen voor huisartsbezoek door de week, als het weekend en de avonduren dan maar overeind blijven. De VVD speelt het spel echter hard, en wil voor die ,,majeure concessie'' dan wel wat terug van het CDA, zegt een betrokkene.

Voor het CDA ligt, net als in de discussie over de medicijnknaak vorig jaar, de weg in principe open om een meerderheid te vinden buiten de coalitie. Oppositiepartijen als PvdA, GroenLinks en de SP zijn maar wat graag bereid de christen-democraten te steunen in hun poging de huisarts buiten de no-claim te houden. Maar eveneens net als vorig jaar voelt het CDA daar niets voor, mede onder druk van de VVD overigens. ,,Dit is niet de tijd om buiten de coalitie om een beetje sociaal te gaan zitten doen'', zegt een CDA'er. ,,Daarvoor zijn de verhoudingen net wat te gevoelig.'' Een VVD'er: ,,Wij hebben wel duidelijk gemaakt dat deals met de oppositie op dit moment niet gewaardeerd worden.''

Het probleem ligt nu dus voornamelijk binnen het CDA zelf. Fractievoorzitter Verhagen wil wel mee met het compromis dat de VVD hem voorhoudt (een deel van de huisartskosten buiten de no-claim) maar krijgt daar in zijn fractie vooralsnog geen meerderheid voor. En dat terwijl Verhagen vorige week nog zo trots verkondigde dat het CDA dit jaar niet verzeild zou raken in een discussie zoals die over de medicijnknaak vorig jaar. Zorgspecialist Buys is tot nu toe al helemaal niet van plan een centimeter toe te geven. Hij roept al een halfjaar dat de huisarts niet onder de no-claim hoort te vallen en lijkt, in tegenstelling tot vorig jaar, niet bereid tot compromissen.

En daarmee dient zich een nieuw probleem aan. Als Verhagen onder druk van de coalitiebelangen zijn zin doordrukt en Buys in de fractie op de knieën dwingt, zou die laatste wel eens de eer aan zichzelf kunnen houden. Een afsplitsing van Buys wordt in elk geval door de liberalen voor mogelijk gehouden. Als dat zou gebeuren, dan slinkt de meerderheid van CDA, VVD en D66 van 77 zetels nu (na het vertek van VVD'er Wilders enkele weken geleden) naar 76, nog maar één meer dan de helft van het aantal Kamerleden. Alleen om die reden al is de opstelling van Buys een hoofdpijndossier voor Verhagen én voor VVD en D66.

Met de maatschappelijke onrust van de afgelopen weken als belangrijkste druk op de ketel lijken de coalitiepartners hun onderlinge band steeds verder te willen versterken om de eenheid maar te garanderen. De huidige discussie over de no-claim laat zien dat een dergelijke omhelzing ook verstikkend kan werken. De spanning wordt zo hoog opgebouwd, dat bij de minste tegenslag de boel uiteen kan spatten. Bij het CDA, zeggen CDA'ers, zullen ze er wel uitkomen, dankzij de extra tijd die donderdagochtend werd `gekocht'. En ook minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) lijkt zich tot nu toe niet echt zorgen te maken over de discussie.

Maar helemaal zonder risico's is dit debat zeker niet.