Trendy oorlog

In 2002 hield regisseur Danis Tanovic de Oscar voor Beste Buitenlandse Film uit handen van Jean-Pierre Jeunet, die de filmhistorie met Le fabuleux destin d'Amélie Poulain een Franse klassieker had geschonken. Recensenten mekkerden vervolgens voorspelbaar over het hoge falderietjesgehalte van Amélie en prezen het engagement van Tanovic, die met zijn film over een stel onfortuinlijke soldaten in een Servische loopgraaf het (on)menselijke gezicht van de Balkan-oorlog toonde. Op het moment dat No man's land door het filmkritisch collectief werd platgezoend, deed in arthouses en betere videotheken al een inflationair aantal films over het Joegoslavische conflict de ronde.

Het valt niet genoeg te betreuren dat in de filmtheaters steeds vaker dezelfde mechanismen gelden als in de commerciële bioscopen. 't Ene jaar moeten we allemaal naar Gong Li en treurige Chinese meisjes kijken, 't andere jaar overstelpt men ons met wereldmuziekfilms vol tango en bejaarde Cubanen (de kerels, niet de sigaren). En dan hebben we het over lieve babykameeltjes, asielzoekersqueestes en tergend trage wandel- en bewustwordingsfilms uit Iran en omstreken nog niet eens gehad. Alle cinema exotica muteert vroeg of laat tot arthousetrend – op de fantastiek na dan, want daar houdt de tolerantie van de arthousebezoeker doorgaans op. Als filmdistributeur A-Film (lees: het Amsterdam-filiaal van Canal+) niet hyperactief zou zijn met een imposante catalogus van uiterst diverse waar, verkommerde de trendhatende cinefiel op een armoedzaaiersdieet van probleemfilms en sociaal realisme of at zich een maagaandoening aan Hollywood-hamburgers.

Om op No man's land terug te komen: Tanovic' verhaal over dat heikele en eigenlijk onafgesloten hoofdstuk in de Balkan-historie mag er in alles best wezen. Maar misschien kan men zich in `alternatief' filmdistributieland eens bezinnen op het acquisitiebeleid. In Japan, Duitsland, China, Tsjechië, Polen en Zuid-Korea, bijvoorbeeld, produceert men namelijk ook uitstekend genrewerk en mooie kleine films die niet een pseudo-progressieve arthousetrend volgen. Neer met de paternalistische monocultuur van het engagement, vive Amélie!

No man's land (Danis Tanovic, Bosnië-Herzegovina/Fr./It./Bel./GB., 2001), Canvas, 23.15-0.50u.