Gepassioneerde en ontroerende Celestina

Zij is de ongekroonde koningin van de onderwereld, de koppelaarster die La Celestina heet. Zij is de hoofdpersoon in een laat-middeleeuwse avonturenroman van de dichter Fernando de Rojas, Calisto en Melibea (1499), maar in de toneelbewerking heet het stuk naar de hoofdpersoon La Celestina. In de Koninklijke Schouwburg brengt het Birmingham Repertory Theatre een heftige versie van de avonturenroman in verzen.

De uit Barcelona afkomstige regisseur Calixto Bieito gebruikt alle theatrale middelen om de voorstelling vaart en spanning te geven. Videoschermen met zich herhalende stierengevechten domineren een toneelruimte die een bar voorstelt. Erachter staat een liefdesbed verscholen. Kathryn Hunter als Celestina sleept met haar been en heeft kortgeknipt haar. Met haar temende, snijdende stem weet ze de beeldschone Melibea ervan te overtuigen dat zij haar liefde moet geven aan Calisto, die ze aanvankelijk haat. Het tweetal ontmoet elkaar in de geheime tuin van Melibea's vader. Wanneer de jonge minnaar in zijn onstuimigheid van de tuinmuur valt en zijn nek breekt, wil ook Melibea dood. Na een onstuimige, realistisch gebrachte liefdesnacht is de dood des te grimmiger.

De titelrol is het mooist van het stuk. Zo'n tien jaar geleden werd hij op het Festival van Avignon vertolkt door Jeanne Moreau. Het is een rol voor een wat oudere actrice die wijsheid en mensenkennis verbindt met ongebroken erotische passie, slechts toebedeeld aan de jeugd. Schitterend is haar weeklacht over de ouderdom die het haar grijs maakt, de huid rimpelig.

Regisseur Bieito schiet herhaaldelijk uit de bocht, zijn visie op de lichamelijke liefde is soms plat, maar het drama van het noodlottig verliefde stel weten hij en zijn spelers prachtig uit te drukken. Aan het slot komt Melibea's vader op en hij rouwt bij het ontzielde lichaam van zijn dochter, omgekomen door een zelfmoordpistool. Net als Celestina houdt hij een geëmotioneerde jammerklacht over dood en ouderdom. Ze lijkt op de dode Ophelia, zoals ze daar op het witte doodsbed ligt dat eerder het liefdesnest was. Dat is de tragische paradox van dit meesterstuk uit de vroeg-Europese theatergeschiedenis: liefde is voor de jeugd en betekent niets dan dood.

Voorstelling: Celestina van Fernando de Rojas door The Birmingham Repertory Theatre. Regie: Calixto Bieito. Gezien: 7/10 Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Te zien: 8/10 aldaar. Inl 0900-3456789.