Drama van Servië

De Servische kunstenaar Ivan Grubanov (Belgrado, 1976) bestudeert zijn vader door hem te schilderen en te fotograferen. Zijn studieobject is direct verbonden met de recente geschiedenis van voormalig Joegoslavië. Een oorlog die niet alleen een politiek en maatschappelijk drama vormde, maar die ook bepalend was voor de relatie tussen vader en zoon.

Na een lange afwezigheid uit Servië bezoekt Grubanov zijn vader. Met een kritische blik legt hij hem vast op foto en op doek en maakt hij trefzekere schetsen zijn vaders leven in de reeks Fathers plants, tools and animals. Een diapresentatie toont kapotgeschoten gebouwen, afgewisseld met de foto's van zijn vader, die zich in witte onderbroek doelloos door de benauwde huiskamer verplaatst. De vader ziet eruit als een man die de weg kwijt is. Er komen beelden voorbij van vredesdemonstraties, maar ook van een demonstratie van Milosevic-aanhangers.

Grubanov was aanwezig bij de processen tegen Milosevic in Den Haag. Naar aanleiding daarvan schilderde hij onder meer Reduction in Red, een portret van Milosevic tijdens het proces. Zo wilde hij de man leren kennen die zoveel invloed had op zijn leven. Dat Grubanov de schilderijen van het proces toont naast dia's, schilderijen en tekeningen van zijn vader, is geen toeval. De verhouding tot zijn vader is beïnvloed en verstoord door politiek, door Milosevic en door de oorlog.

Als Grubanov zijn vader schildert, is hij vooral herkenbaar aan zijn gestalte, niet zozeer aan zijn gelaatstrekken. Father dressing (2004) is geschilderd met snelle verfstreken, in donkere kleuren. In gebogen houding kleedt de vader zich aan. Door de schetsmatige streken is het beeld vaag en doet het denken aan een herinnering, al een beetje door de tijd aangetast. Grubanov ziet zijn vader als de generatie die de oorlog uitvocht. Tegelijkertijd beseft de kunstenaar dat hij op zijn vader lijkt, evenals zijn jongere broer. Hij fotografeert zichzelf en zijn broer in dezelfde houding als zijn vader, hangend op de bank in witte onderbroek met dezelfde lege blik. Hij spreekt hiermee de vrees uit dat de geschiedenis zich zou kunnen herhalen, want zoveel verschillen ze niet van hun vader.

De schilderijen leunen zwaar op de foto's, met het verschil dat in de doeken vervreemding en verlatenheid ondubbelzinnig doorklinken. Study of my father, a relation to the origin is vooral analytisch, het drama ontbreekt. Mede hierdoor stijgt het werk uit boven de persoonlijke sfeer en maakt hij van zijn vader een metafoor voor een land dat zijn verleden moet verwerken.

Ivan Grubanov- Study of my father, a relation to the origin. T/m 6/11, do-za, 12u30-17u30. Galerie Ron Mandos, Rodenrijselaan 24, Rotterdam. Inl.: 010-467 7590 www.ronmandos.nl