Vooroverleg van bouwers is verjaard

De aanklacht dat bouwbedrijven Koop, Heijmans en KWS in vooroverleg met andere bouwers verboden prijsafspraken hebben gemaakt, is verjaard. Dat heeft de Rotterdamse rechtbank vanochtend besloten tijdens de tweede dag van het omvangrijke bouwfraudeproces tegen vier bouwers en twaalf bestuurders.

Het openbaar ministerie (OM) is in de dagvaarding vergeten concreet te maken dat de bouwer volgens het OM opzettelijk deelnam aan illegaal overleg voorafgaand aan aanbestedingen. Hierdoor wordt de bouwers geen misdrijf, maar een overtreding van de Wet economische mededinging verweten. Die is minder ernstig en kent een kortere – inmiddels verstreken – verjaringstermijn.

De straf op overtreding van deze wet is maximaal twee jaar cel voor de bestuurders en 45.000 euro in het geval van de ondernemingen.

De andere aanklachten blijven wel staan. De bouwers en hun (ex-)werknemers worden vervolgd wegens oplichting, valsheid in geschrifte en omkoping van ambtenaren. Hierop staan gevangenisstraffen van maximaal zes jaar.

Nadat de rechter gisteren Koop Tjuchem op het punt van de verjaring in het gelijk stelde, voerden ook de advocaten van Heijmans en KWS aan dat een deel van de aanklachten tegen deze bouwers verjaard is. De advocaten van BAM hebben het woord nog niet willen voeren omdat ze hun verweer nog niet af hebben.

Justitie doet sinds het bekend worden van de bouwfraude, eind 2001, onderzoek naar de sector. Officier van justitie M. Koelewijn voert aan dat zij later de tenlastelegging nog kan aanpassen, waarmee de fout ongedaan gemaakt zou kunnen worden. Daarvoor is wel goedkeuring van de rechtbank nodig.

De eerste vier dagen van de rechtszaken tegen de vier bouwbedrijven en twaalf (ex-)bestuurders zijn zogeheten regiezittingen. Tijdens deze zittingen worden de zaken nog niet inhoudelijk behandeld, maar wordt gesproken over de technische aanpak van de zaken. Begin 2005 volgt de inhoudelijke behandeling.

De advocaten van zowel Koop als KWS zijn hun verweer begonnen te stellen dat de rechtbank onbevoegd is de zaak te behandelen, omdat zij door de openbaarheid van de parlementaire enquêtecommissie naar de bouw in 2002, de miljoenenboetes die kartelautoriteit NMa heeft opgelegd en de jarenlange publiciteit niet langer onbevangen naar de zaak kan kijken.

,,Er is geen rechter in Nederland die geen gedachten heeft over vooroverleg onder de bouwers'', zegt KWS-advocaat B. van Eijck. Rechtbankpresident P. Hofmeijer-Rutten heeft dit in het geval van Koop afgewezen en stelde gisteren dat ,,professionele rechters hiermee om moeten kunnen gaan''. Vanochtend voegde zij hieraan toe dat het ,,niet de vraag is of in het algemeen in de bouw vooroverleg voorkwam, maar of de verdachten in deze zaak deelnamen aan het concrete vooroverleg''.

De rechtszaken zijn gebaseerd op zeven aanbestedingen. Alle zaken komen uit de schaduwadministratie van Ad Bos, een oud-directeur van een van Koops werkmaatschappijen. De advocaten betogen dat de selectie niet eerlijk is, omdat het vooroverleg in de hele sector gebruik was en nu slechts vier bouwers vervolgd worden. In de Bos-administratie staan 3.345 bouwprojecten met een gezamenlijke aanneemsom van 2,9 miljard euro. De zeven projecten die justitie heeft geselecteerd hebben samen een waarde van 12,7 miljoen euro.

www.nrc.nl: Dossier bouwfraude