Nobelprijs Elfriede Jelinek

De Oostenrijkse roman- en toneelschrijfster Elfriede Jelinek (1946) heeft de 101ste Nobelprijs voor literatuur gewonnen. Dit heeft de Zweedse Academie van Wetenschappen vanmiddag bekendgemaakt. De schrijfster van geruchtmakende romans als Die Klavierspielerin en van toneelstukken als Burgtheater is de eerste Oostenrijkse en de veertiende Duitstalige schrijver die de prijs ontvangt.

Jelinek krijgt de prijs, 10 miljoen kronen (1,1 miljoen euro), ,,voor de vloeiende muzikaliteit van de stemmen en tegenstemmen in romans en toneelstukken die met buitengewone taalijver het absurdisme en de onderdrukkende macht van de maatschappij onthullen.''

Jelinek debuteerde in 1967 en publiceerde drie jaar later de experimentele roman Wir sind lockvögel, baby, een soort literaire pop-art. In de jaren tachtig en negentig heeft de van oorsprong marxistische feministe zich gespecialiseerd in de schaduwkanten van het Oostenrijkse burgerdom. In romans als Lust (1989) en vooral het recentelijk verfilmde Die Klavierspielerin (1983) richt ze haar woede in allegorische vorm op de staat, die volledige gehoorzaamheid van zijn onderdanen verlangt en daar haat, machtsmisbruik en vampirisme tegenoverstelt.

Jelineks romans en toneelstukken gaan daarnaast vaak over gecompliceerde meester-knechtrelaties, en over seks, verwrongen seks waarmee vooral de machtsverhoudingen worden uitgedrukt. ,,Heel af en toe schrijft een vrouw een oeuvre, iets groots, iets gevaarlijks,'' zei Jelinek toen haar in 1998 de prestigieuze Büchnerprijs werd toegekend,' ,,maar meestal blijft het bij een paar mooie dingetjes.''

NOBELPRIJS: pagina 11