Melige DDR-nostalgie

Een Nederlandse schrijfster zei ooit: in ieder mens zit een roman, maar niet iedereen kan die roman ook zelf schrijven. Zo is het ook niet elke filmmaker gegeven om op een journalistieke manier verslag te doen van een klassenreünie, zoals blijkt uit de documentaire Droomland DDR die de Humanistische Omroep vanavond uitzendt. Voor de documentaire ging filmmaakster Petra Lataster na ruim twintig jaar terug naar de voormalige DDR waar ze opgroeide. Reden voor de terugkeer was een uitnodiging voor een reünie van haar eindexamenklas uit 1973. Ze ontmoet Hartmuth, die inmiddels gescheiden blijkt: ,,In de DDR ging dat snel.'' (behalve als een DDR-burger met een buitenlandse trouwde om zo de Muur over te komen – dan kostte een scheiding járen, maar dit ter zijde). Een klasgenoot noemt zich achteraf ,,een meeloper zoals iedereen'', een ander toonde zich op school wel kritisch over zijn leefomgeving, schreef daar een opstel over, werd van school gestuurd en vertrok naar het Westen, want in de DDR had hij niets meer te zoeken. Hóe hij naar het Westen kwam wordt niet gevraagd.

Ook wanneer ze haar oud-klasgenot Peter spreekt, wordt niet doorgevraagd. Hij meldde zich voor de Volksarmee omdat hij leiding wilde geven: ,,Een kleine Napoleon worden.'' Dat Lataster daar nauwelijks op reageert, nou ja. Opmerkelijk is een andere uitspraak van deze Peter ook onweersproken blijft, namelijk dat hij in 1937 bij de Wehrmacht zou zijn gegaan als die mogelijkheid zich had voorgedaan. Hezelfde geldt voor de, overiges mooie, beelden waarop een zeer jeugdig lid van de DDR-jongerenorganisatie Freie Deutsche Jugend partijleider Erich Honecker van alles en nog wat `belooft' – een opmerking over de gelijkenis van deze beelden en de beelden van de Hitlerjugend had niet misstaan.

,,Aan sommige dingen was wel tekort'', zegt een oud-klasgenote. ,,Dat tekort was een tekort'', vervolgt ze. Wat moet je als kijker met zo'n opmerking die niets verheldert en waarom neemt een filmmaakster daar genoegen mee? En waarom moet de kijker geconfronteerd worden met stiltes die niet ontroeren en niet functioneel zijn, zoals wanneer Lataster door het ouderlijk flatje loopt? Droomland DDR blijft steken in een melige vorm van nostalgie.

Droomland DDR, Humanistisch Omroep, Ned.1, 23.15-0.15u.