`Ik ben een zangeres, geen model'

Hayat el Idrissi is een van de grootste zangeressen van de klassieke Arabische muziek. Dit weekend treedt ze voor het eerst op in Nederland.

,,De Diva, de Oum Koulthoum van Marokko!'' roept de bediende als hij Hayat el Idrissi op de bank in de hotellobby ziet zitten. De Diva glundert koket. Het is vandaag haar 44ste verjaardag en wat is een mooier cadeau dan deze spontane erkenning. Met haar glitterbroekpak, gouden oorringen, haar met edelsteentjes afgezette horloge en haar vierkante ring voldoet El Idrissi geheel aan het beeld van een Diva. En dat haar repertoire vooral dat van de Egyptische grootheid Oum Koulthoum (1904-1975) beslaat weet iedereen in Casablanca.

Hayat el Idrissi is volgende week in Nederland voor een aantal concerten. Voor het eerst betreedt de Marokkaanse vedette Noord-Europa. Ze trad vooral op voor de Marokkaanse televisie en op muziekfestivals in de Maghreb-landen en het Midden-Oosten.

Idrissi is een naam met een geschiedenis. Idris ibn Abdoellah, rechtstreekse afstammeling van de profeet, geldt als stamvader van de dynastie der Idrissieden. Begin negende eeuw ontvluchtte hij het Midden-Oosten en stichtte de stad Fès in Noord-Marokko. Hayat el Idrissi is naar eigen zeggen rechtstreekse afstammeling van Idris. Een prinses dus? De zangeres moet er hartelijk om lachen. ,,Nee, ik ben geen prinses. Maar wel van adel.''

Hayat el Idrissi bewandelt vanuit Marokko de weg terug naar het Midden-Oosten met haar repertoire van Arabische muziek. Ze noemt zichzelf een autodidact. Twee jaar volgde ze het conservatorium in Casablanca, maar dat was niet Arabisch genoeg. ,,De helft van de tijd werd besteed aan westerse muziek'', zegt ze. En dus besloot ze op eigen kracht verder te gaan met haar zoektocht naar Oum Koulthoum, de Egyptische zangeres die ze als negenjarig meisje al nazong van de platen van haar vader.

Ten zuiden en ten oosten van de Middellandse Zee is een ontmoeting met Oum Koulthoum onvermijdelijk. Bijna dertig jaar na haar dood schalt haar stem nog altijd uit radio's en de cassetterecorders. Met een zangcarrière die in de jaren twintig begon en vijftig jaar later eindigde is zij zonder enige twijfel de stem van het Midden-Oosten in de twintigste eeuw. Staatsgrepen werden afgelast als Oum Koulthoum op de radio was. De miljoenenmenigte die in februari 1975 bijeenkwam voor haar begrafenis kaapte de kist weg van de officiële plechtigheid en droeg de resten van de Diva urenlang door de straten van Kairo.

Terwijl in Marokko een nieuwe generatie opgroeit met rappers en de lokale televisieversie van Staracademy, houdt Hayat el Idrissi Oum Koulthoum in ere. Een repertoire dat strikt genomen behoort tot de modetrend van haar ouders en grootouders. ,,Klassiek, niet van dat commerciële'', zo omschrijft ze haar muziek. Het is de muziek zoals de zapper langs tv-kanalen van de moslimwereld in de avonduurtjes vaak aantreft. Voor een zaal met wat ouder publiek klinkt een intro van slepende strijkers, gevolgd door het getokkel van de liggende harp, wat trommeltjes en andere percussie er overheen en dan, uiteindelijk, de bezwerende stem van de zangeres die zingt over liefde en vergankelijkheid. Van Hayat el Idrissi hoeven we dan ook geen snelle videoclip te verwachten. ,,Ik kan niet zingen met vier halfnaakte meisjes om me heen'', verklaart ze gedecideerd. ,,Ik ben een zangeres. Geen model.''

Op de vraag waar de inspiratie ophoudt en de pure imitatie begint, antwoordt Idrissi dat ze een directe geestelijke band met Oum Koulthoum voelt. Wetenschappelijk onderzoek door Egyptische musicologen heeft volgens haar bovendien onomstotelijk bewezen dat haar stem dezelfde kwaliteiten heeft als die van haar idool. Idrissi geeft echter ruiterlijk toe dat ze met een Marokkaans accent zingt. Geen volledige imitatie dus. ,,Ik geef mijn eigen draai aan haar muziek.''

Hayat El Idrissi treedt op vrijdag 8 oktober op in De Doelen, Rotterdam, en op zaterdag 9 oktober in De Meervaart, Amsterdam. Aanvang 20.15 uur.