`Geef Antillen eigen parlement in Nederland'

De Tweede Kamer moet worden uitgebreid met een parlement voor koninkrijkszaken waarin ook Antilliaanse politici stemrecht hebben. Dat voorstel doet een werkgroep onder leiding van oud-gevolmachtigd minister van de Antillen Jesurun, in haar eindadvies over de bestuurlijke verhoudingen tussen Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba. Het rapport wordt morgen op Curaçao aangeboden aan minister De Graaf (Koninkrijksrelaties).

Zo'n Tweede Kamer van het Koninkrijk wordt nodig geacht om de democratische legitimatie op koninkrijksniveau te versterken na de voorgestelde afschaffing van het huidige Antilliaanse landsbestuur. De werkgroep stelt voor een aantal beleidsterreinen, waaronder de rechterlijke macht, het openbaar ministerie (als het gaat om de opsporing van zware criminaliteit), de veiligheidsdiensten en het toezicht op de overheidsuitgaven onder direct gezag van het koninkrijk te plaatsen. Nu worden deze taken uitgeoefend in overleg met de Antilliaanse regering. Na afschaffing van dit centrale landsbestuur krijgen Curaçao en St. Maarten de status van zelfstandig land binnen het koninkrijk. Dat voorstel had de werkgroep eerder gedaan in een conceptversie van het rapport. De drie andere eilanden, Bonaire, St. Eustatius en Saba, worden `koninkrijkseilanden' en kunnen rechtstreekse verdragsrelaties met Nederland aangaan.

Voor het financiële toezicht moet een door de koninkrijksregering benoemde toezichtsraad komen die de eilanden dwingend aanwijzingen kan geven en in het uiterste geval een eilandbestuur de status van artikel 12-regime kan opleggen. Dit is analoog aan de bestaande artikel 12-status die Nederlandse gemeenten kan worden opgelegd. De werkgroep noemt een aantal scenario's voor herfinanciering en kwijtschelding door Nederland van de Antilliaanse overheidsschuld (4,8 miljard Antilliaanse gulden, 2,4 miljard euro).

Door het toezicht op de overheidsuitgaven te verscherpen, moet voorkomen worden dat na sanering de schuldenlast weer oploopt. De werkgroep noemt als voorwaarde voor die sanering de verplichting van eilandbesturen om iedere nieuwe lening eerst voor te leggen aan de toezichtsraad. In uiterste instantie kunnen eilandgebieden onder direct financieel toezicht van het koninkrijk worden geplaatst. De werkgroep adviseert verder de Nederlandse belastingdienst in te schakelen bij heffing en inning van belastingen. De belastingmoraal is volgens de werkgroep op de Antillen gebrekkig.

[vervolg ANTILLEN: pagina 2]

ANTILLEN

['Vergaande fiscale hervormingen nodig']

[vervolg van pagina 1]

Dit komt doordat de opbrengst op de individuele eilanden goeddeels moet worden afgedragen aan de landsregering. De belastingdiensten op de Antillen hebben tekorten aan gekwalificeerd personeel en gebrekkige ict-apparatuur. Volgens de werkgroep zijn verregaande fiscale hervormingen nodig om heffing en inning effectiever te maken.

Als de rechtspraak een koninkrijksverantwoordelijkheid wordt, komt de politieke verantwoordelijkheid te liggen bij de Nederlandse minister van Justitie. Het openbaar ministerie wordt een koninkrijkstaak waar het gaat om de opsporing van grensoverschrijdende criminaliteit, terrorisme en internationale drugshandel. De werkgroep adviseert om het Nederlandse college van procureurs-generaal uit te breiden met een college van procureurs-generaal van de landen overzee met bindende bevoegdheden over het vervolgingsbeleid.

Ook het toezicht op behoorlijk openbaar bestuur moet binnen koninkrijksverband worden uitgebreid en vastgelegd in de vorm van prestatiecontracten. Die zogeheten `waarborgfunctie' is nu al vastgelegd in het statuut van het koninkrijk (art. 43), maar heeft tot nu toe in de praktijk weinig voorgesteld. Volgens de werkgroep zijn de eilandsbesturen nu niet in staat om bestuurlijke corruptie, drugs en criminaliteit voldoende aan te pakken.

In de werkgroep-Jesurun hebben vertegenwoordigers van de Nederlandse Antillen en Nederland zitting. Voor Nederland zijn dat oud-fractievoorzitter van GroenLinks, Rosenmöller, de burgemeester van Leeuwarden, Dales en oud-voorzitter van VNO/NCW Blankert zitting. De werkgroep had de opdracht van de Nederlandse en Antilliaanse regering op met `zwaarwegende' voorstellen op het gebied van financieel/bestuurlijke verhoudngen binnen het Koninkrijk te komen.