Achterban van CDA bezorgd over Turkije

Van de top van het CDA mag Turkije in principe lid worden van de EU. De achterban denkt daar anders over, blijkt bij een ledendebat.

De bezorgdheid onder de CDA-achterban over een Turks lidmaatschap van de EU dampte gisteren in dichte vlagen van een ledendebat in het Haagse Congrescentrum af. Niemand had kritiek op fractieleider Verhagen, die zojuist voor opschudding heeft gezorgd op het Binnenhof met zijn standpunt dat Turkije nog niet rijp is voor onderhandelingen over een EU-lidmaatschap.

Sterker nog, velen in de zaal geven aan dat ze er niet gelukkig mee zijn dat de CDA-fractie er al eerder mee heeft ingestemd dat Turkije in principe lid kan worden van de EU. Velen wijzen erop dat Turkije een groot land is, dat maar voor een klein deel in Europa ligt en bovendien vrijwel geheel islamitisch is.

,,Niet voor niets zijn we hier op een ledenbijeenkomst van het CDA'', houdt een lid uit Rhenen Verhagen opgewonden voor. ,,Het Christen Democratisch Appèl.'' Hij maakt zich zorgen over de bescherming van het christelijke gedachtegoed.

Een oudere man betoogt vervolgens dat ,,het volk van Israël'' in de verdrukking is geraakt. ,,Wij als christenen zijn bijna rechteloos'', klaagt hij. Volgens hem wordt tegenwoordig alles wat christelijk is als ,,ouderwets'' beschouwd.

Een jongere vrouw wijst erop dat Turkije na toetreding in bevolking al snel het grootste land zal zijn van de EU, groter dan Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. ,,Daar heb ik geen goede onderbuikgevoelens bij'', zegt ze. Een andere man heeft eerder gezegd dat als Turkije lid kan worden, dat ook voor Marokko geldt en daar heeft hij geen trek in.

Een Haags lid is woedend dat zijn partijgenoot Bot, minister van Buitenlandse Zaken, al heeft laten weten dat de onderhandelingen met de Turken wat hem betreft in de tweede helft van 2005 kunnen beginnen. Hij wil dat het partijbestuur actie onderneemt zodat de leden hierover hun ongenoegen kunnen uitspreken.

De bezorgdheid komt ook uit geheel andere hoek. Manita Koop van het CDA-vrouwenberaad stelt dat de positie van de vrouw in Turkije nog ernstig te wensen overlaat. Verkrachting van meisjes onder de 18 jaar is in Turkije volgens haar geen reden voor aangifte bij de politie. En uit onderzoek is gebleken dat de helft van de vrouwen thuis geregeld door hun echtgenoot wordt geslagen. In Nederland, voegt ze er fijntjes aan toe, ligt dat cijfer trouwens ook nog altijd op één op de tien. ,,Over vrouwenrechten valt niet te onderhandelen'', besluit ze ferm, onder applaus van de circa 150 aanwezigen in het Congrescentrum.

Een aantal moslims in de zaal volgt het verloop van de discussie met gemengde gevoelens. ,,Nog even en ik mag er niet meer bij'', fluistert CDA'er en Kamerlid Cörüz, zelf van Turkse origine, half schertsend tegen zijn buurman in de zaal. De Rotterdamse CDA'er Erdal, eveneens Turks, vraagt aandacht voor de C in het CDA. ,,We worstelen met de vraag of het CDA een brede volkspartij is of een echt christen-democratische partij. Waar is de ruimte voor mensen van andere groepen en een andere achtergrond?''

Verhagen, die wordt bijgestaan door CDA-prominent Bukman als vervanger van de door EU-beslommeringen afwezige Bot, onderstreept dat de fractie geen principiële bezwaren heeft tegen de toetreding van Turkije. De Tweede Kamer heeft daaraan al in 1999 en 2002 met steun van het CDA voor gestemd. ,,Voor ons is het geen argument dat Turkije een in meerderheid islamitisch land is'', zegt hij, ,,maar ik kan niet ontkennen dat het wel een rol speelt in de discussie in de zaaltjes.''

Het CDA wil zich in elk geval strikt houden aan de criteria, die in EU-verband zijn afgesproken alvorens de onderhandelingen met Ankara kunnen beginnen.

De fractieleider bagatelliseert intussen de verschillen met het kabinet omtrent het begin van de onderhandelingen. ,,Het enige waar we tegen zijn, is een datum te noemen'', aldus Verhagen. Zodra Turkije wel aan de criteria voldoet, kunnen de onderhandelingen van start gaan. ,,Het kan best zijn dat dat al in 2005 is.''