Moslim, vrouw en fan van de Glasgow Rangers

Het vereist moed om op de vraag: `Zul je voor altijd van hem houden?', naar eer en geweten te antwoorden: `Dat weet ik niet.' Zeker als je zo verliefd bent dat je wel voor altijd van iemand zou wíllen houden. Zeker als de vraag gesteld wordt door iemand die nog overtuigd moet worden van de oprechtheid van je gevoelens.

Toch is dat precies wat de katholieke muzieklerares Roisin zegt, als de oudste zuster van haar Pakistaanse geliefde Casim wil weten wat voor vlees ze in de kuip heeft. Ze wil het wel, maar ze weet het niet. Ze heeft een paar jaar eerder al beloofd iemand lief te hebben tot de dood hen scheidt en is net van haar geestelijke leidsman te weten gekomen dat die belofte best nog ongedaan gemaakt kan worden, want `ze is nog jong'.

Ae Fond Kiss is de nieuwste film van Ken Loach, door sommigen liefkozend de laatste geëngageerde filmmaker genoemd. Maar ook Loach, eerder maker van onder meer The Navigators, My Name is Joe en Ladybird Ladybird, kiest in Ae Fond Kiss niet de weg van makkelijk engagement. Hij laat de film, waarvoor het script geschreven werd door zijn vaste scenarioschrijver Paul Laverty, openen met een toespraak van Casims jongere zuster Tahara. Zij is, zo betoogt zij, Engels, Pakistaans, moslim, vrouw en fan van de Glasgow Rangers. Zij is trots. De andere personages lijken vooral last te hebben van al die verschillende puzzelstukjes waaruit hun identiteit is opgebouwd. Steeds weer moeten zij hun zekerheden herijken.

De eerste vrijpartij tussen Casim en Roisin heeft nog het meeste weg van een gevecht. Een teder gevecht tussen de zoveelste moderne Romeo en Julia. En nooit krijgen wij genoeg van hun leed en hun liefde.

Een Engels publiek zal alle verwijzingen naar de Britse politiek in Ae Fond Kiss eerder oppikken dan een Europees. Ierse Roisin en Pakistaan Casim kennen dezelfde geschiedenis van Engelse overheersing. Algemener zijn vraagstukken over assimilatie en acculturatie. Casims familie is uitstekend geïntegreerd, maar huwelijkspartners komen uit de wijde familiekring. Roisin kan alleen een vaste aanstelling krijgen als zij de school belooft haar kinderen katholiek op te voeden.

De hoeveelheid obstakels waarvoor Loach en Laverty hun personages plaatsen is niet gering. Bijzonder echter is de redelijke toon van hun film. Hier in Nederland lijkt elk debat over culturele barrières alleen nog maar op onverzoenlijke toon te kunnen worden gevoerd. In Ae Fond Kiss gebeurt veel wat niet meer goed komt, maar voorlopig zijn de hoofdpersonen nog met elkaar in gesprek. Daar steek je, ook als toeschouwer, meer van op.

Het zou te ver gaan om te zeggen dat liefde alles overwint. De titel is niet voor niets ontleend aan een liefdeslied van de achttiende-eeuwse dichter Robert Burns, waarin de geliefden afscheid moeten nemen. Ken Loach is nog altijd te politiek bewust om schaamteloos romantisch te kunnen zijn. Ae Fond Kiss is wel een van zijn meest lyrische films, alsof de oude regisseur door zijn ervaring weer de frisheid van de jeugd gevonden heeft. Hij is te realistisch om te zeggen dat de liefde altijd blijft. Maar hij wil het wel met ons hopen.

Ae Fond Kiss. Regie: Ken Loach. Met: Atta Yaqub, Eva Birthistle, Shabana Bakhsh, Emma Friel, Ghizala Avan, Gerard Kelly. In: 6 bioscopen.