Een pragmatisch bestuurder

Dat Jan Kamminga (57) de politiek verlaat is geen verrassing, hooguit het moment waarop. Per 1 januari, twee jaar na zijn herbenoeming, verruilt hij het ambt van commissaris van de koningin in Gelderland voor het voorzitterschap van FME-CMW, de werkgeversvereniging in de metaalindustrie. Op die plek zal Kamminga, die moeite heeft met de stroperigheid van de politieke besluitvorming, meer tot zijn recht komen, denkt Guillaume Keulen, voorzitter van de Kamer van Koophandel Centraal-Gelderland. ,,Het is hem op het lijf geschreven, hij is meer belangenbehartiger dan politicus.''

Kamminga prefereert een rol op de voorgrond. In 1997 zegt hij bij zijn aantreden als commissaris van de koningin dat hij ,,middenin de samenleving wil staan''. Zijn doel: Gelderland beter ,,op de kaart zetten'', door grootschalige projecten te ondersteunen en vastgelopen plannen vlot te trekken. Als (oud-)bestuurder van verschillende maatschappelijke organisaties en bedrijven beschikt hij over een groot netwerk. Kamminga is er bedreven in dit te onderhouden en uit te breiden. Vermaard zijn de bijeenkomsten in de achtertuin van zijn huis in Loenen waar burgemeesters, statenleden, ambtenaren en relaties van Kamminga het politieke jaar afsluiten.

Het voortouw nemen is Kamminga niet vreemd. Al op 20-jarige leeftijd neemt hij in Groningen het makelaarskantoor van zijn vader over, nadat deze door een kampsyndroom noodgedwongen moet stoppen met werken. De gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog en de verantwoordelijkheid die op zijn schouders komt te rusten, maken Jan Kamminga politiek bewust. Via het raadslidmaatschap in Groningen en provinciale en landelijke bestuursfuncties wordt hij in 1981 landelijk partijvoorzitter van de VVD.

Kamminga staat niet te boek als een man met grote politieke bevlogenheid, eerder als een pragmatische bestuurder. ,,Verwacht van mij geen fundamentele beschouwing over liberalisme en onderwijs'', zegt Kamminga. Drie maanden na zijn afscheid als VVD-voorzitter in 1986 wordt hij tot zijn grote teleurstelling gepasseerd voor het lidmaatschap van de Eerste Kamer. Hij stort zich op het voorzitterschap van de brancheorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf KNOV, waar zijn optimisme opvalt. Op fatalisme zullen ze hem ook bij de FME niet betrappen, belooft Kamminga.

Aimabel, een harde werker, tikkeltje ongeduldig maar altijd bereikbaar, het zijn de karakterschetsen die anderen hem toedichten. ,,Ik kon hem dag en nacht bellen'', zegt Lenie 't Hart van de zeehondencrèche in Pieterburen, waar Kamminga dertien jaar voorzitter is geweest. ,,Dat kan alleen bij echt grote bestuurders, de kleinere doen altijd moeilijk.'' Kamminga geldt weliswaar als makkelijk benaderbaar, maar schroomt niet om mensen in het openbaar terecht te wijzen. Gemeentebestuurders die tijdens werkbezoeken een verlanglijst overleggen, zonder na te denken over wat ze zelf kunnen doen, krijgen nul op het rekest. ,,Zo zal ik het ook bij de FME doen'', meldt Kamminga. ,,Blind opkomen voor een individueel belang past niet bij mij. Ik denk aan wat de samenleving van je terug kan verwachten.''

Als politicus heeft hij er moeite mee de samenleving te moeten teleurstellen, omdat iets buiten zijn macht ligt of omdat regelgeving domweg iets niet toestaat. ,,Niet de volksvertegenwoordigers maar de juristen nemen tegenwoordig de besluiten'', concludeert Kamminga bitter. ,,Jan heeft altijd de effectiviteit van het bedrijfsleven voor ogen gehad. Dan gaat het erg langzaam in de politiek'', zegt partijgenoot en collega Ed Nijpels, commissaris van de koningin in Friesland. Nijpels kan het zich ,,goed voorstellen'' dat Kamminga kiest voor het bedrijfsleven. ,,Er dreigt na zoveel jaar routine in te sluipen en dan komt dít voorbij.'' Hoewel Kamminga het zelf ontkent, denkt fractievoorzitter Sjaak Van 't Hof van GroenLinks in Gelderland dat de fraudeaffaire in het provinciehuis mee heeft gespeeld. Drie jaar geleden leidde fraude bij het opzetten van een provinciaal evenementenbeleid tot een politieke crisis, waarbij twee gedeputeerden en de griffier het veld ruimden. Ook Kamminga kwam onder vuur te liggen. ,,Hij heeft hierin niet goed geopereerd'', vindt Van 't Hof. ,,Na die affaire maakte hij een wat verveelde indruk, of hij er niet echt meer tegen aan wilde.'' Kamminga erkent onder de affaire te hebben geleden, maar zegt de ,,afschuwelijke tijd'' te hebben afgesloten. ,,Ik ga al heel lang weer met plezier naar het werk.''