Stop ondermijning democratie in Rusland

Meer dan honderd politici, kunstenaars en intellectuelen stuurden onlangs een open brief aan de staatshoofden en regeringsleiders van de EU en de NAVO waarin zij hun bezorgdheid uitten over de autoritaire koers van de Russische president Poetin. Hieronder de tekst.

Als inwoners van de Euro-Atlantische gemeenschap van democratieën willen wij ons medeleven en onze solidariteit betuigen met de bevolking van de Russische Federatie in haar strijd tegen het terrorisme. De massamoordenaars die school nr. 1 in Beslan overvielen, hebben daarmee een gruwelijke terroristische daad gepleegd waarvoor geen reden of excuus denkbaar is. Ook andere massamoordenaars hebben kinderen en ongewapende burgers gedood, maar een bewuste aanslag op zo veel onschuldige kinderen op school is een ongekend barbaarse daad, die de waarden en normen van onze gemeenschap schendt en die door alle beschaafde naties moet worden veroordeeld.

Tegelijkertijd maken wij ons er grote zorgen over dat deze tragische gebeurtenissen worden gebruikt om de democratie in Rusland verder te ondermijnen. Ruslands democratische instellingen zijn altijd zwak en broos geweest. Vladimir Poetin, president sinds januari 2000, heeft ze nog verder aangetast. Hij heeft systematisch de vrijheid en onafhankelijkheid van de pers ondergraven, de checks and balances van het Russische federale bestel vernietigd, naar willekeur werkelijke en vermeende politieke rivalen gevangengezet, wettige kandidaten van stembiljetten geschrapt, bestuurders van niet-gouvernementele organisaties gedwarsboomd of gearresteerd, en de Russische politieke partijen verzwakt.

In de nasleep van de gruweldaad in Beslan heeft president Poetin plannen bekendgemaakt om de macht nog meer te centraliseren en om maatregelen erdoor te drukken die Rusland een stap verder zullen brengen op de weg naar een autoritair regime.

Wij maken ons bovendien zorgen over het steeds kwalijker optreden van Rusland in zijn buitenlandse betrekkingen. Het buitenlandse beleid van president Poetin wordt steeds meer gekenmerkt door een dreigende houding ten aanzien van zijn buurlanden en de veiligheid van de Europese energievoorziening, door de herleving van militaire en imperiale retoriek, en door het verzaken van Ruslands verplichtingen onder internationale verdragen. Het lijkt erop dat in alle geledingen van het Russische politieke leven de machtsmiddelen van de staat opnieuw worden opgetrokken en de overheersende positie van de veiligheidsdiensten wordt versterkt. Dit optreden is niet acceptabel als grondslag van een waarachtig partnerschap tussen Rusland enerzijds en de democratieën van de NAVO en de Europese Unie anderzijds.

Deze stappen zijn er het zoveelste blijk van dat de huidige Russische regering zich verwijdert van de democratische kernwaarden van de Euro-Atlantische gemeenschap. In het verleden heeft het Westen al te vaak stilzwijgend toegezien en zijn kritiek getemperd, in de overtuiging dat president Poetins stappen in de verkeerde richting slechts tijdelijk waren en dat Rusland weldra op een democratisch en pro-westers pad zou terugkeren.

Westerse leiders blijven president Poetin hartelijk bejegenen, ondanks de toenemende aanwijzingen dat diens land de verkeerde kant opgaat en dat zijn strategie voor de strijd tegen het terrorisme de vrijheid steeds verder aantast. Wij zijn er stellig van overtuigd dat een dictatuur niet het antwoord zal of mag zijn op de problemen van Rusland en op de reële gevaren waardoor het wordt bedreigd.

De westerse leiders moeten onder ogen zien dat de huidige strategie jegens Rusland niet werkt. Ons beleid heeft niets bijgedragen tot het democratische Rusland waarop wij hoopten en dat de inwoners van dat geweldige land verdienen na alle ellende die zij hebben doorstaan. Het is tijd om ons erop te bezinnen hoe en in hoeverre wij ons nog moeten inlaten met het Rusland van Poetin, en om ons ondubbelzinnig aan de zijde van de democratische krachten in Rusland te scharen. Op dit kritieke moment in de geschiedenis, nu het Westen zich overal ter wereld – ook in het Midden-Oosten in ruimere zin – inzet voor democratisering, mogen wij bij de beoordeling van de daden van Moskou beslist geen oogje toeknijpen of aparte maatstaven aanleggen voor de democratie in de landen ten oosten van Europa. Wij moeten de waarheid spreken over wat in Rusland gebeurt. Wij zijn dat verplicht aan de slachtoffers van Beslan en aan de tienduizenden Russische democraten die blijven strijden voor het behoud van de democratie en de menselijke vrijheid in hun land.

www.nrc.nl : Engelstalige tekst en de lijst van ondertekenaars.