Stil nou, ik wil jullie wat vertellen, zegt de president

Als een ervaren entertainer, zonder jasje en met half opgerolde mouwen, spreekt president Bush op campagne de zaal toe. ,,Regeringsgeld bestaat niet, het is uw geld.''

President Bush heeft volgens tweederde van de Amerikanen zijn eerste debat tegen John Kerry verloren. Maar wie denkt dat hij aangeslagen is, vergist zich. In Iowa dompelde hij zich gisteren in een warm bad van instemming en bewondering. Voor 2000 fans triomfeerde een andere president.

`Four more years!, Four more years!' Het uren tevoren toegestroomde publiek in het Seven Flags Event Center in een voorstadje van Des Moines is uitzinnig als stipt om kwart over één, volgens het niet gepubliceerde draaiboek van het Witte Huis, George W. Bush opkomt. Als de ervaren entertainer die hij is, staat hij er opeens, zonder jasje, met half opgerolde mouwen. Joviale groet naar iedere windrichting.

Zonder veel tijd te verliezen aan het applaus – ,,Stil nou, ik wil jullie wat vertellen'' – vraagt Bush de fans om hun stem. Dat zit wel goed. Maar zij moeten ook aan het werk, opbellen, langs de deuren gaan en de boodschap verspreiden. ,,Weten jullie waarom we moeten winnen op 2 november? Om te zorgen dat Laura weer voor vier jaar First Lady wordt.''

Het is een vaste grap in de opwarmfase van Bush' standaard verkiezingstoespraak. De zaal geniet. Dan bedankt hij de aanwezige Congresleden. Eén krijgt het compliment dat hij de zelfde haardracht heeft als de vice-president (die vrijwel kaal is). ,,Maar begrijp me goed, ik heb Dick Cheney niet gevraagd om me bij te staan vanwege zijn haar, maar om zijn wijs oordeel en ervaring.'' Applaus.

`Ask President Bush' heet de formule die in de loop der jaren voor de politicus George W. Bush is ontwikkeld. In een zaal met aan vier kanten iets oplopende tribunes voelt de president zich thuis. De lokale partij zorgt voor trouwe leden. De met 911 op het voorhoofd geschreven beveiligingsbrigade zorgt dat alleen mensen met een uitnodiging binnenkomen. Bij eerdere van deze intieme campagne-bijeenkomsten werden demonstranten en zelfs mensen met onwelgevallige vragen afgevoerd.

De president loopt rond met een microfoon en houdt het tempo erin. Hij schakelt steeds heen en weer tussen het algemene en het persoonlijke. Hij weet waar de echtgenote van een naar Irak uitgezonden militair zit: zij wordt bedankt voor het offer dat hij brengt. De campagne heeft vier Iowans gevonden die getuigen hoe de belastingverlagingen van de eerste Bush-termijn hun gezin of bedrijf meer financiële armslag hebben gegeven. De president ondervraagt hen doelgericht. Zo kan hij zijn filosofie ontvouwen van `minder overheid' en `meer eigen dollars in uw zak om zelf te beslissen'. In tegenstelling tot `mijn tegenstander' (die hij niet één keer bij naam noemt), die ,,wil dat ambtenaren in Washington beslissen wat goed voor u is''.

De persiflages van John Kerry's standpunten zijn met de beste wil van de wereld geen redelijke samenvatting van wat de Democraat voorstaat. Nergens heeft hij verdedigd dat dokters en patiënten uit elkaar gespeeld moeten worden. Kerry heeft op geen enkele manier bepleit dat Amerika voortaan zijn troepen slechts internationaal kan inzetten als de regering in Parijs dat goedkeurt. Maar de snerpende oneliners gaan er in als koek.

Regelmatig moeten Washington en `mijn tegenstander' het ontgelden – `big government' is een geliefd haatobject van president Bush en zijn gehoor. ,,Regeringsgeld bestaat niet, het is uw geld'', werd in het voorprogramma tot algemeen genoegen herhaald. Maar met even grote regelmaat toont de president begrip voor de problemen van veel burgers om aan betaalbare medicijnen en behoorlijk onderwijs te komen. Dan lijkt er wel geld in Washington.

Vooral de gezondheidszorg gaat de president zeer ter harte. Zijn tegenstander wil een bureaucratisch systeem ,,dat in de buurt komt van Hillarycare'', een toespeling op het plan voor gezondheidszorg-voor-iedereen van presidentsvrouw Hillary Clinton dat vastliep tijdens de eerste Clinton-jaren. Bush hekelt de `onverantwoordelijke schadeclaims' die veel artsen verjaagt.

Bijna een uur lang lijkt het of de buitenwereld en de oorlog in Irak niet bestaan. Alsof het debat van donderdag, dat helemaal aan buitenlands beleid was gewijd, de Bush-campagne heeft teruggeworpen op de binnenlandse agenda. De president tekende eerder op de dag in Des Moines de wet die het Congres nog net voor de verkiezingen aannam met verlenging van een aantal belastingverlagingen voor `gewone mensen'.

Maar dan, tegen het eind van alle variaties op het thema `belastingverlaging creëert banen bij kleine bedrijven', komt de internationale staatsman terug. Hij is trots op de aanstaande verkiezingen in Afghanistan waar zich al tien miljoen kiezers voor hebben geregistreerd – ,,een verbluffend feit''. De president somt staccato de redenen op voor de oorlog in Irak: ,,Saddam Hussein was een bron van instabiliteit, hij bezat de capaciteit om `die wapens' te maken, we wisten dat hij er de man naar was ze te gebruiken, hij had banden met terroristen en de ambitie om die wapens samen met hen te gebruiken. Wetend wat ik vandaag weet, zou ik dezelfde beslissing nemen.'' Een staande ovatie volgt.

Na een verdere behandeling van het thema `vrijheid', is er nog tijd voor een paar vragen. De eerste komt van een ouderpaar dat de kinderen thuis les geeft (homeschoolers): ,,Meneer de president, mogen wij u vertellen dat wij dagelijks voor u bidden?'' Daarna geven zij de microfoon aan hun kindje dat vertelt dat ,,de heilige bijbel het belangrijkste is wat de Republiek bijeen houdt''. De president zegt geroerd te zijn.

Een jonge vrouw in een blouse met grote Amerikaanse vlag-sterren bedankt de president dat hij heeft geweigerd Amerika lid te maken van het Internationaal Strafhof. Zij is even vergenoegd dat hij de wet heeft getekend die late abortussen verbiedt. Het geeft de president een kans uit te weiden over dat Hof `based in The Hague' met ,,buitenlandse rechters die geen verantwoording afleggen''. Een spottend lachje: ,,Dat is echt fout, rechters in een `foreign land' die aan niemand verantwoording afleggen. Onze militairen en diplomaten kunnen er voor worden gedaagd wegens besluiten van de Verenigde Staten; zij moeten er niets van hebben. Mijn tegenstander wil lid worden om populair te worden in het buitenland.''

Als de tijd voor praten er op zit, neemt de president nog een duik in het mensenbad. De camera's mogen hem op de voet volgen. De militaire vrouw-alleen-thuis krijgt een hand van de president, en dan is hij weg: ,,Ik moet terug naar Washington.'' Als het applaus wegsterft en de menigte een kwartier binnen moet blijven om de veiligheidsballon van de president een vrije aftocht te gunnen, zeggen twee vriendinnen van in de zestig tegen elkaar: ,,Wat een geweldige man, wat deed hij het goed.'' Zij geven hun naam liever niet, maar op de vraag of de president het beter had gedaan dan vorige donderdag, zegt de jongste: ,,Natuurlijk, maar wat wil je met al die linkse vragen. Als hij daar de kans had gehad om over Irak te praten zoals hij hier deed, dan had hij het debat gewonnen.''