Niet een tutje maar een Vrouw

Haar dood op het doek is de beroemdste sterfscène uit de filmgeschiedenis, een scène die het dagelijks leven van duizenden vrouwen beïnvloed heeft – wie heeft er nooit aan Psycho gedacht toen zij onder de douche stond? Er was voor deze rol eerst aan Lana Turner gedacht, toen aan Eve Marie Saint, maar uiteindelijk was het Janet Leigh die in een scène van 45 seconden onsterfelijk werd. Janet Leigh is zondag in haar huis in Los Angeles overleden. Ze was 77.

Zeven dagen stond ze op de set van Psycho onder de douche - gelukkig was het water warm, zei Leigh later, al beweren sommigen dat Hitchcock het water ijskoud liet stromen als er echt met filmen werd begonnen. Ze kreeg er een Oscarnominatie voor beste bijrol voor. Net als Anthony Perkins is Janet Leigh nooit meer van haar rol in Psycho losgekomen. Maar zij sloeg er geen munt uit, terwijl Perkins Psycho II, III en IV speelde en/of regisseerde. Leigh schreef er 35 jaar later wel een boek over, Psycho. Behind the Scenes of the Classic Thriller. Hitchcock schijnt de vermommingen van moeder Bates op haar te hebben uitgetest – ze stonden op haar te wachten in haar kleedkamer als ze van de lunch terugkwam. Als ze gilde, was het goed.

Leigh was al lang een bekend actrice voor ze in Psycho halverwege de film vermoord werd, een gegeven dat in 1960, toen de film uitkwam, bijna net zo schokkend werd gevonden als de moord zelf, net als het feit dat Leigh in de eerste scène van de film in haar ondergoed te zien is, of dat ze een wc doortrok. Psycho doorbrak nogal -wat taboes in Hollywood, die ook door de casting van Leigh niet te voorspellen waren. Maar de actrice geeft de rol wel een onverwachte robuustheid. Hier wordt niet zomaar een tutje doodgestoken, maar een Vrouw.

Leigh werd ontdekt op klassieke wijze, zo klassiek dat het niet vaak voorgekomen kan zijn. Actrice Norma Shearer zag een foto van de negentienjarige Janet, toen nog Jeannette Helen Morrison geheten, op de balie van haar vader in een hotel in een ski-oord staan en vroeg of ze hem mee mocht nemen. Een paar weken later had Janet een contract bij MGM.

Leigh speelde eerst frisse meisjes in films als The Romance of Rosy Ridge (1947), haar debuut, Little Women (1949) en Holiday Affair (1949). Haar stersteeg toen ze in 1951 trouwde met heart throb Tony Curtis. Ze werden het lievelingsechtpaar van de pers. Samen met Curtis speelde ze in een aantal nu vergeten kostuumfilms als Houdini (1953) en Prince Valiant (1954) en kreeg ze twee dochters, Kelly en Jamie Lee. Pas toen haar huwelijk op de klippen dreigde te lopen, speelde ze drie rollen in nu nog steeds briljante zwart-wit films: Orson Welles' film noir Touch of Evil (1958), Hitchcocks Psycho (1960) en The Manchurian Candidate (1962) van John Frankenheimer. Maar het is de douchescène die altijd herinnerd wordt. In zijn boek A Long Hard Look at `Psycho' benoemt filmcriticus Raymond Durgnat de zes fases waarin de douchescène is op te delen als stanza's, alsof het een gedicht is.

Je kunt je afvragen of deze scène met een andere actrice dan Leigh niet net zo klassiek zou zijn geworden. Wie weet. Misschien is dat net zo'n vraag als die naar de lengte van de neus van Cleopatra. Het is niet gebeurd, ook al deed Gus Van Sant in 1998 een poging met zijn shot voor shot remake, met Anne Heche in die rol. Maar het blijven Leighs arm, Leighs mond, Leighs oog en Leighs tepel die in die zeventig shots waaruit de scène bestaat te zien zijn. Het geluid van het snijdende mes is een mes dat door een watermeloen snijdt. het bloed is chocoladesaus. Het vlees is Leigh.