Drastische wijziging openbaar ministerie

Het openbaar ministerie zet aparte afdelingen op voor opsporing en vervolging van financiële, economische en milieufraude. Voor `bulkzaken' als winkeldiefstal en verkeersovertredingen krijgen de officieren van justitie een standaard requisitoir.

Deze maatregelen maken deel uit van een grootscheeps programma om justitie slagvaardiger te maken. Het college van procureurs-generaal is vorige week met de plannen akkoord gegaan.

Onderdeel van de plannen is ook een reductie van het aantal arrondissementsparketten. Van de huidige negentien moeten er op termijn tien overblijven.

De vier nieuwe afdelingen voor financiële, economische en milieufraude komen bij de parketten in Amsterdam, Den Bosch, Rotterdam en Zwolle. Zij zullen functioneren naast het landelijk parket, dat zich richt op opsporing en vervolging van de georganiseerde criminaliteit.

De huidige arrondissementsparketten blijven voorlopig intact. Met uitzondering van de parketten van Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Rotterdam moeten ze wel intensiever samenwerken. Waar mogelijk moeten ze fuseren.

Voor de vervolging van de middelzware criminaliteit wil het openbaar ministerie (OM) naast de lokale parketten zogeheten regioparketten vormen. R. Peters, hoofd van het functioneel parket, waar de bijzondere opsporingsdiensten onder ressorteren, zette dat gisteren op de jaarvergadering van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) uiteen. Hoeveel regioparketten er komen, is volgens hem nog niet duidelijk. Dit hangt onder meer af van de besluitvorming over een nieuw politiebestel. Volgens Peters is de splitsing in parketten voor bulkzaken en voor zwaardere vormen van criminaliteit de meest bediscussieerde kwestie binnen het OM.

Zaken die veel deskundigheid vereisen, zoals grote fraudezaken of milieudelicten, zullen worden behandeld door vier nieuwe vestigingen van het functionele parket. Dit behandelt nu zaken die worden aangeleverd door gespecialiseerde opsporingsdiensten als FIOD/ECD, de VROM/IOD en de AID. Vanaf januari volgend jaar worden ook de milieuteams van de politie bij het functioneel parket ondergebracht.

Ook de verdeling en toewijzing van zaken aan de verschillende arrondissementsparketten zal centraal worden aangestuurd. Dat moet uniformiteit in processen, meer snelheid in de afhandeling en kostenbesparing opleveren.

Volgens Peters zijn bij de komende reorganisatie ingrijpende keuzes noodzakelijk. ,,Anders wordt het alleen maar meer van hetzelfde. De last neemt toe en we zijn er niet op toegerust.''

Voor het openbaar ministerie is het nog een open vraag hoe de rechtelijke macht op de reorganisatie zal inspelen. Peters: ,,Gaan ze ook specialiseren? Krijgen we twee soorten rechtbanken?''

Voorzitter W. Tonkers-Gerkema van de NVvR en vice-president van de rechtbank in Amsterdam, stelde gisteren dat ,,de herinrichting van het OM niet automatisch een blauwdruk is voor een reoganisatie van de zittende magistratuur''. Volgens haar moet de rechterlijke macht `haar eigen plan trekken'.

Binnen het openbaar ministerie wordt al sinds 2002 gedisccussieerd over de zogeheten `houtskoolschets' over de interne reorganisatie. Hoewel het college van procureurs-generaal vorige week akkoord is gegaan met de huidige plannen, wil een woordvoerder nog niet reageren. Zowel de medezeggenschapsraad, de minister als de Tweede kamer moeten volgens haar nog geïnformeerd worden.

Hoogleraar, prof. mr. M.A. Loth en raadsheer-plaatsvervanger in het Gerechtshof te Rotterdam noemde het gisteren op de jaarvergadering van de NVvR van cruciaal belang dat de reorganisatie van het openbaar ministerie gelijke tred houdt met die van de zittende magistratuur (de rechterlijke macht). Volgens hem is die stroomlijning een belangrijke taak voor de Raad voor de NVvR.

Die raad is volgens een woordvoerster op de hoogte van de plannen en beraadt zich op een reactie. ,,De voorstellen hebben in ieder geval financiële consequenties omdat een aantal parketten dat nu nog gehuisvest is in onze gerechtsgebouwen op termijn vertrekt.''