`Bommetje' bedreigt markt voetbaltransfers

De Franse speler Philippe Mexes zorgt met zijn geforceerde transfer van Auxerre naar AS Roma voor beroering in de voetbalwereld. Het nieuwe transferreglement van de FIFA treedt nu echt in werking.

Drie jaar na de invoering beginnen de eerste grote effecten zichtbaar te worden van het nieuwe, internationale transferreglement. De speciale arbitragecommissie van de wereldvoetbalbond FIFA, the Dispute Resolution Chamber (DRC), bepaalt binnen enkele weken de financiële compensatie voor de overgang van de Franse speler Philippe Mexes van AJ Auxerre naar AS Roma. Dat zal jurisprudentie opleveren die bepalend kan zijn voor toekomstige vergoedingssommen.

De transfer van de 22-jarige Mexes heeft in Frankrijk en Italië tot grote beroering geleid. Mexes dacht deze zomer geheel volgens de nieuwe regels te handelen toen hij als eerste voetbalprof bij zijn werkgever Auxerre `ontslag' nam en overstapte naar Roma. Hij had weliswaar nog een doorlopend contract, maar meende de stabiliteitsperiode van drie jaar, die clubs en spelers volgens de nieuwe regels in acht moeten nemen, te hebben gerespecteerd. Daarna mag een speler volgens het huidige FIFA-reglement van club veranderen. Mexes realiseerde zich bij zijn eenzijdige opzegging echter niet dat hij in 2002 bij Auxerre een verbeterd contract had getekend waarmee hij automatisch de stabiliteitsperiode verlengde. Dat `foutje', waarover ook nog enige discussie bestaat, kostte hem een schorsing van zes weken die inging op 12 september. De DRC, die recht spreekt in geschillen over transfers en contracten, keurde de overgang van Mexes echter wél goed. Overigens na een hoop gesteggel over de vraag wie het Salomonsoordeel moest vellen. De FIFA verwees Mexes naar de Franse arbitragecommissie, maar dit college achtte zich voor deze zaak niet bevoegd. Vervolgens stapte advocaat Jean-Luc Dupont, die ook Jean-Marc Bosman bijstond, namens de profvoetballer naar het internationale sporttribunaal CAS in Lausanne. De CAS besloot echter dat de DRC de kwestie van Mexes moest behandelen. Onder voorzitterschap van de Tunesiër Slim Aloulou zullen in the Dispute Resolution Chamber twee arbiters namens de clubs en twee vertegenwoordigers van de spelers beslissen over de afkoopsom. Uit hoofde van zijn functie als secretaris van de internationale spelersvakbond FIFPro is de Leidenaar Theo van Seggelen, tevens voorzitter van de Nederlandse VVCS, arbiter in de DRC.

Volgens mr. Wil van Megen, die de FIFPro-arbiters juridisch bijstaat, ligt er door de zaak-Mexes ,,een potentieel bommetje'' bij het college in Zürich dat verstrekkende gevolgen kan hebben voor afkoopsommen. ,,Misschien is het zelfs wel een grote bom. De exacte criteria voor vergoedingen die de clubs ontvangen voor spelers die na of binnen de stabiliteitsperiode vertrekken zijn niet vastgelegd. Wat is de meerwaarde van een voetbalcontract boven een normaal arbeidscontract? Daarover zal nu duidelijkheid ontstaan. De DRC kan beslissen dat Auxerre slechts recht heeft op de restwaarde van het contract, ofwel een vergoedingssom die bestaat uit een paar jaar salaris dat ze hem nog zouden betalen. Dat is natuurlijk niet in overeenstemming met de gangbare afkoopwaarde. Met als gevolg dat de transfermarkt in elkaar zakt. De complicatie is evenwel dat Mexes zijn contract tussentijds heeft verlengd.''

Van Megen stelt dat welke uitspraak er ook komt, er in ieder geval internationale jurisprudentie ontstaat. ,,Je kunt niet meer zeggen: `Dit is een Franse of Italiaanse zaak'. De uitspraak kan effecten hebben voor de hele voetbalwereld. Als de vergoeding wordt gebaseerd op restwaarde contract, verwacht ik overigens wel dat de FIFA in no-time de reglementen zal veranderen om hier antwoord op te geven.''

Theo van Seggelen constateert dat de wereldvoetbalbond nu al probeert de macht van de DRC in te perken. ,,De FIFA is hevig geschrokken van een aantal uitspraken. De wereldvoetbalbond probeert bepaalde consequenties te repareren in de reglementen.'' De voorzitter van de Nederlandse spelersvakbond VVCS vindt dat nu pas de gevolgen van het nieuwe transferreglement duidelijk gaan worden. ,,De praktische uitvoering van het systeem heeft tot op heden voor grote problemen gezorgd'', zucht Van Seggelen. ,,Wanneer zijn bijvoorbeeld bij een zaak de nationale of internationale regels van toepassing? De betrokken partijen, de FIFA incluis, proberen die onduidelijkheid steeds in hun eigen voordeel uit te buiten. Ook hier in Nederland zegt de KNVB: `We bepalen zelf wel wat er gebeurt'. De FIFA en de UEFA willen wel rekening houden met nationaal recht, maar vinden dat de bonden de internationale regels moeten uitvoeren. De eerste 250 zaken zijn monnikenwerk. Die worden wel bepalend voor de verdere uitleg van de reglementen. Ik heb van de 120 zaken die de DRC heeft behandeld er tachtig zelf gedaan.''

Het gegeven dat contracten beter moeten worden nageleefd vindt Van Seggelen het belangrijkste positieve effect van the Resolution Chamber. ,,Zo heeft een beslissing van de DRC ervoor gezorgd dat de Nederlandse prof Jan Veenhof in Albanië zijn geld heeft gekregen. Een unieke zaak.''

De DRC maakte ook al korte metten met een optiebeding, de clausule die clubs in een spelerscontract opnemen over een verlenging van de verbintenis. Davidson de Oliveira Marais hoefde zich niet aan de optie te houden die zijn Griekse club FC Apollon Kalamarias probeerde te lichten. ,,Een uitspraak die haaks staat op wat de arbiters van de KNVB hebben beslist in de Trabelsi-zaak in Nederland'', aldus Van Seggelen.