Speelse opening brengt Leko weer op gelijke hoogte

Peter Leko heeft de stand gelijk gemaakt in de schaaktweekamp tegen wereldkampioen Vladimir Kramnik. Zaterdag won hij in het Zwitserse Brissago zijn partij met wit, en gisteren maakte hij met zwart een makkelijke remise. De stand na zes partijen is nu 3-3.

Met name Kramnik geeft altijd hoog op van het allesoverheersende belang van de openingsvoorbereiding in het moderne schaak en als je hem hoort lijkt het of de partijen eigenlijk al in de studeerkamer beslist zijn, voordat er in de speelzaal de eerste zet wordt gedaan. Of dat nu altijd waar hoeft te zijn of niet, zijn visie werd dit weekeinde wel bevestigd.

Leko kwam zaterdag met een verrassing. Hij opende met 1. d2-d4, een zet die hij nog bijna nooit in een serieuze partij had gespeeld. Aan speelse improvisatie wordt op dit niveau niet gedaan; al gauw werd duidelijk dat Leko ook deze voor hem nieuwe zet tot in de puntjes had voorbereid.

De openingstheorie gaat tegenwoordig soms zo ver dat ook het eindspel er onder valt. Zo was het nu ook. Er kwam een eindspel op het bord dat beide spelers al thuis bekeken moeten hebben. `Wit heeft een pion meer, dus ik heb kansen', zal Leko gedacht hebben. `Alle pionnen staan op één vleugel, dus ik moet het kunnen houden', zal het oordeel van Kramnik zijn geweest.

Objectief zal dat oordeel wel juist zijn geweest. Anand heeft twee jaar geleden eens hetzelfde eindspel weten te houden tegen Karpov, al stond hij toen tot zet 114 onder zware druk.

Kramnik ondervond dat een objectief juist oordeel in de studeerkamer nog geen garantie is voor een geslaagde verdediging in de speelzaal. Met geslepen techniek wist Leko hem steeds moeilijke problemen te stellen en na 69 zetten en 6,5 uur spelen had hij Kramnik aan de haak.

Ook gisteren bleek het belang van de openingsvoorbereiding. Leko bracht in een Spaanse partij met zwart een openingsnieuwtje in de geest van Marshall's beroemde pionoffer en dat bleek zo effectief dat Kramnik al na twintig zetten van winstpogingen afzag.

Er zijn nu nog acht partijen te spelen in de tweekamp. Als uitdager moet Leko daar 4,5 punt uit halen om Kramnik als wereldkampioen op te volgen.

Wit Leko-zwart Kramnik, vijfde partij.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 Lf8-e7 5. Lc1-f4 0-0 6. e2-e3 c7-c5 7. d4xc5 Le7xc5 8. c4xd5 Pf6xd5 9. Pc3xd5 e6xd5 10. a2-a3 Pb8-c6 11. Lf1-d3 Lc5-b6 12. 0-0 Lc8-g4 13. h2-h3 Lg4-h5 14. b2-b4 Tf8-e8 Een kalme stelling waarin wit een klein voordeel heeft door zwarts geïsoleerde pion. Kramnik vertrouwt er op dat hij het remise kan maken. 15. Ta1-c1 a7-a6 16. Ld3xa6 Ta8xa6 17. b4-b5 Ta6xa3 18. b5xc6 b7xc6 19. Tc1xc6 Ta3-a7 20. Tc6-d6 Ta7-d7 21. Dd1xd5 Td7xd6 22. Dd5xd6 Dd8xd6 23. Lf4xd6 Er is al veel gebeurd, wit heeft een pion gewonnen, maar we zijn nog steeds in de openingstheorie. 23...Lh5xf3 Zwart kan ook zijn lopers op het bord houden om zo het pionverlies min of meer te compenseren. In Karpov-Anand, Moskou 2002, maakte zwart op die manier remise op de 114ste zet, na een lang lijden. 24. g2xf3 Lb6-d8 25. Tf1-b1 Ld8-f6 Ook dit eindspel is al eerder voorgekomen. Zwart moet het kunnen houden, maar dat blijkt niet makkelijk te zijn. 26. Kg1-g2 g7-g6 27. f3-f4 Kg8-g7 28. Tb1-b7 Te8-e6 29. Tb7-d7 Te6-e8 30. Td7-a7 Te8-e6 31. Ld6-c5 Te6-c6 32. Ta7-a5 Lf6-c3 33. Ta5-b5 Tc6-a6 34. Tb5-b3 Lc3-f6 35. Tb3-b8 h7-h5 36. Tb8-b5 Lf6-c3 37. Tb5-b3 Lc3-f6 38. e3-e4 Ta6-a5 39. Lc5-e3 Ta5-a4 40. e4-e5 Lf6-e7 41. Tb3-b7 Kg7-f8 42. Tb7-b8+ Kf8-g7 43. Kg2-f3 Ta4-c4 44. Kf3-e2 Tc4-a4 45. Ke2-d3 Le7-h4 46. Le3-d4 Ta4-a3+ 47. Kd3-c2 Ta3-a2+ 48. Kc2-d3 Ta2-a3+ 49. Kd3-c4 Ta3-a4+ 50. Kc4-d5 Ta4-a5+ 51. Kd5-c6 Ta5-a4 52. Kc6-c5 Lh4-e7+ 53. Kc5-d5 Ta4-a5+ 54. Kd5-e4 Ta5-a4 55. Tb8-c8 Le7-h4 56. e5-e6+

Na lang manoevreren gaat wit nu tot harde actie over. Hij wint de kwaliteit. 56...Lh4-f6 57. e6-e7 Ta4xd4+ 58. Ke4-e3 Lf6xe7 59. Ke3xd4 Het is nog steeds een moeilijke stelling. Als zwart f7-f5 zou kunnen spelen en ook zijn loper op de diagonaal f6-a1 zou kunnen brengen, kan hij stand houden. 59...Le7-h4 60. f2-f3 f7-f5 61. Tc8-c7+ Kg7-f6 62. Kd4-d5 Lh4-g3 Hierna is het verloren. Misschien zou hij met 62...Le1 63. Tc6+ Kf7 64. Ke5 La5 (aldus Ligterink in de Volkskrant) nog om de diagonaal a1-f6 kunnen vechten. 63. Tc7-c6+ Kf6-g7 64. Kd5-e5 h5-h4 65. Tc6-c7+ Kg7-h6 66. Tc7-c4 Kh6-g7 67. Ke5-e6 Lg3-h2 68. Tc4-c7+ Kg7-h6 69. Ke6-f7 Zwart gaf op.

FIDE-wereldkampioen Roestam Kasimdzhanov heeft het open NK rapid schaak op zijn naam gebracht. De 35-jarige Oezbeekse grootmeester behaalde zaterdag in Hellevoetsluis 7,5 punt uit negen ronden. Kasimdzhanov won zes partijen en nam drie keer genoegen met remise.