Krachtig duet, driftige pumps

Choreograaf Hans van Manen heeft altijd iets gehad met film. In de jaren zestig al integreerde hij slowmotion filmbeelden in een ballet. In 1979 had hij met Live de Nederlandse primeur om video met dans te verbinden.

NPS toont in een `Van Manen special' uit Live het duet van danseres Coleen Davis met cameraman Henk van Dijk. Meer dan haar flirt met de cameraman gaat het om het spel van de soliste met haar eigen, in zwart-wit geprojecteerde spiegelbeeld. De registratie door Wilbert Bank is van 1986, toen Davis al niet meer de kwetsbare jonge danseres was maar een zelfbewuste soliste bij Het Nationale Ballet. De close-ups van haar raadselachtige blik en haar expressieve handen behoren tot de balletjuwelen die tegenwoordig digitaal worden geconserveerd.

Een tweede, eveneens door Wilbert Bank in 1986 opgenomen werk, is het Satie-pianoballet Trois Gnossiennes. Van Manen maakte dit duet in 1982 voor soliste Maria Aradi. Sindsdien is het ballet door Caroline Iura op de meest uiteenlopende plekken uitgevoerd. Hier is dat in een anonieme hal, waar de solisten Iura en Lindsay Fischer in lijken te verdwalen. De camera is op een kar gezet en raast met een vaart om het duo heen, wat contrasteert met de intimiteit tussen de dansers. De opname is gewaagd, maar doet te weinig recht aan de subtiele dans op Satie's fragiele noten. Mooier was geweest indien dit ballet was opgenomen bij een uitvoering in het Koninklijke Paleis op de Dam, onder de witmarmeren beelden, tijdens de uitreiking van de Erasmusprijs aan de éminence grise van de Nederlandse dans.

Bijzonder is eveneens de opname van Twilight (1972) door regisseur Gerben Hellinga. Deze nam het uitdagende duet door Alexandra Radius en Han Ebbelaar in 1978 op locatie op, tegen het decor van een industriële omgeving. Het blijft een krachtig duet met de driftig op pumps dansende Radius en haar galante partner Ebbelaar. Spannend ook is de muziek: John Cages Twilight, een deel uit diens Perilous Night. Het swingende, door gamelan geïnspireerde spel op geprepareerde piano gaat bij toeval even vergezeld van het geluid van een landend vliegtuig. Mooi.

NPS Dans: Van Manen special. Drie balletten van Hans van Manen. Ned.3, 0.00-0.50u.