IN BUSSUM BOTSEN DE SPINDOCTORS VAN JAN PETER EN TONY EN IN LUXEMBURG HEBBEN DE MINISTERS EEN AFWERKPLEK (Gerectificeerd)

Volgende week dinsdag is het zover. De spindoctor van Tony Blair, Alastair Campbell, zal in Theater 't Spant te Bussum in debat treden met zijn Nederlandse evenknie: Jack de Vries. Onder de titel Dealing with the press kruisen beide spindocters de degens in een door marketingbureau Corner-Stone georganiseerde ontmoeting. Alastair Campbell wordt gezien als één van de meest invloedrijke adviseurs van Britse premiers ooit. Jack de Vries – al Balkenendes medewerker toen die nog fractievoorzitter was in de Tweede Kamer – is ,,politiek assistent van Jan Peter Balkenende', zoals zijn voice-mail vrolijk meldt. Hij adviseert premier Balkenende over partijpolitieke kwesties, zit bij het overleg van de raadsadviseurs en is secretaris van het wekelijkse CDA-bewindslieden overleg. Een kaartje voor de bijeenkomst met De Vries en Campbell kost 395 euro.

Dat laatste is onder voorlichters nogal slecht gevallen, zo valt in de Haagse wandelgangen te beluisteren. ,,Voor overheidsinformatie hoor je niet te hoeven betalen, dat moet voor iedereen gratis beschikbaar zijn. Wat De Vries doet mág helemaal niet', zegt een departementaal voorlichter. Het formele bezwaar tegen de bijeenkomst met Campbell lijkt echter slechts een façade voor een veel diepgewortelder bezwaar tegen de politiek assistenten. Zij mengen zich namelijk via hun eigen perscontacten in het debat, en daar houden de departementale voorlichters niet van. Mensen als Jack de Vries, Kees Berghuis (politiek assistent van Gerrit Zalm, VVD), Carla Pauw (van Thom de Graaf, D66) en Patrick Mikkelsen (van Rita Verdonk, VVD) doorkruisen de eenheid van voorlichtingsbeleid, zo is het gevoelen in de Vora, de Voorlichtingsraad.

In een interview in het communicatieblad Comma, begin dit jaar, zegt directeur-generaal Gerard van der Wulp van de Rijksvoorlichtingsdienst dat de politiek assistent ,,mediacontacten kan hebben, maar de afspraak is dat hij daar uitermate terughoudend in is'. Van der Wulp: ,,Duidelijk is dat de politiek assistent voor de presentatie van beleidsuitvoering niet de reguliere ingang is.' De politiek assistent zou zich slechts bezig moeten houden met het schrijven van politieke speeches, het onderhouden van contacten met de partij en Tweede Kamerleden, en het politiek adviseren van de bewindslieden.

Dat moge zo zijn, de politiek assistenten trekken zich daar in het algemeen maar weinig van aan. Zij hebben een totaal andere opvatting over hun eigen taken. Op dagen van spannende politieke debatten mengen zij zich in de wandelgangen en in perscentrum Nieuwspoort onder het persvolk om, vaak ongevraagd, het debat te duiden. Machtsspelletjes worden breed uitgemeten, en het succes van de eigen minister zo mogelijk nog breder. Dat levert voor de pers een vaak gekleurd inkijkje op in de besluitvorming, handig om naast de formele woordvoering te gebruiken in de reconstructie van bepaalde gebeurtenissen.

De bizarre situatie doet zich voor dat bij besprekingen van dit thema in de ministerraad niemand zonder zonde is. Bewindslieden weten vaak dat hun politiek assistent `spint', sterker nog, de assistenten doen dat vaak op verzoek van de ministers.

Dat het in Nederland allemaal nog betrekkelijk onschuldig toegaat moge blijken uit het feit dat Campbell voor zijn optreden volgende week een gage van in elk geval 100.000 euro krijgt (de organisatie wil niet zeggen hoeveel precies). Jack de Vries, 's lands bekendste spin doctor, wilde zelf geen geld hebben voor de bijeenkomst van volgende week. In plaats daarvan regelde hij vijf vrijkaartjes.

De tijdens de vakbondsmanifestatie van afgelopen zaterdag zo veel bekritiseerde minister Aart-Jan de Geus (Sociale Zaken) kan vandaag even het kolkende land uit. In Luxemburg geeft hij in het kader van Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie leiding aan een vergadering van de ministers van sociale zaken van de 25 lidstaten. Luxemburg? Ja, Luxemburg want het is weer oktober en dat betekent dat de Europese ministers niet in hun clubhuis Justus Lipsius in Brussel vergaderen, maar op een afgelegen plek buiten de hoofdstad van het Groot-Hertogdom.

Deze lokatie is een gevolg van de onnavolgbare Europese besluitvorming waarbij landen zo nu een dan brokje economisch gewin van de samenwerking krijgen toegeworpen. De maandelijkse plenaire vergaderingen van het Europees Parlement in Straatsburg zijn daarvan het beruchtste voorbeeld. Terwijl de Europese volksvertegenwoordigers normaal in Brussel zitten moeten zij én al hun medewerkers, plus alle administratieve diensten een week per maand naar Straatsburg afreizen om daar te vergaderen. Geschatte kosten: 185 miljoen euro per jaar.

Maar de Europese ministers kennen een soortgelijke gedwongen verhuizing. De maanden april, juni en oktober dienen zij in Luxemburg bijeen te komen. Dat is al sinds de EEG in de jaren vijftig door de zes founding fathers werd opgericht het geval. Alleen ging het toen nog maar om een beperkt aantal vergaderingen en was de zaak nog te overzien. Met de naar 25 landen uitgebreide Unie die ook veel meer dan vijftig jaar geleden met elkaar te bespreken hebben is er sprake van een totaal andere orde van grootte.

En zo wordt naar goed Europees gebruik niet de besluitvorming van indertijd aangepast (oftewel: we blijven in het vervolg het hele jaar in Brussel), maar worden de gebouwen aangepast: vergroot. Sinds vorig jaar is op het Kirchberg Plateau in Luxemburg, waar de Europese wijk is gevestigd, de verbouwing aan de gang. Een operatie die naar schatting vier jaar in beslag zal nemen.

Gedurende die tijd zijn de Europese ministers aangewezen op het Foire Internationale de Luxembourg Conference Centre. Een hele mond vol voor een naargeestig vierkanten jaarbeurscomplex waarvan drie maanden per jaar een deel wordt ingericht als Europees vergadercentrum. Het betekent dat op de plek waar normaliter handelswaar staat uitgestald, vergaderhokken zijn opgesteld, veelal zonder plafond, en slechts met met dunne wanden van elkaar gescheiden. Nederlandse ambtenaren met kennis van het Amsterdamse prostitutiebeleid zagen direct de overeenkomst toen zij de eerste keer het complex binnenstapten. Sindsdien wordt er gesproken over ,,afwerkplekken voor Europese besluitvorming.'

De Tweede Kamer houdt deze week de algemene financiële beschouwingen, waarbij de economische kanten van de miljoenennota behandeld worden. Woensdagmorgen bespreekt de Kamer de positie van minister Van der Hoeven (Onderwijs) als voormalig bestuurslid van de TH Rijswijk. Donderdag debatteert de Kamer over de no-claim in de zorg.

Rectificatie

Alastair Campbell

In de rubriek Retour Den Haag-Brussel (4 oktober, pagina 2) wordt Alastair Campbell spindoctor van Tony Blair genoemd. Campbell kondigde vorig jaar augustus zijn vertrek aan als communicatiechef van de Britse regering. Dit gebeurde na een rel over het aandikken van een rapport over massavernietigingswapens in Irak. Blairs adviseur werd ervan beschuldigd hierin de hand te hebben gehad. Zelf heeft hij dat nooit erkend.