Het Financieele Dagblad

Tweehonderdduizend mensen hebben zaterdag in Amsterdam het verzet van de vakbeweging tegen het kabinet-Balkenende een gezicht gegeven. Daarmee staan de bonden weer op de kaart als machtsfactor van betekenis. Maar dat brengt een oplossing voor het principiële conflict over de toekomst van de verzorgingsstaat niet dichterbij.

De vakbonden kanaliseren met deze massademonstratie het maatschappelijke ongenoegen over het kabinet. [...] Daarnaast verzwakken de bonden de coalitie. Het CDA zit in de peilingen toch al in een zwakke positie. Een deel van de achterban ziet met lede ogen aan dat het middenveld niet gehoord wordt. [...]

Hoe moet de politiek reageren? In ieder geval niet zoals VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen doet. Hij zegt dat FNV-voorzitter Lodewijk de Waal de betogers `met platte, stuitende teksten ophitst'. Daarmee miskent hij de zorgen van de betogers en brandt hij de verhoudingen verder af. Zijn CDA-collega Maxime Verhagen slaat ook de plank mis als hij De Waal en CNV-voorman Doekle Terpstra verwijt dat ze hun achterban niet uitleggen waarom het kabinetsbeleid zo slecht zou zijn. [...] De ministers Aart Jan de Geus, Laurens Jan Brinkhorst en Gerrit Zalm zeggen bereid te zijn weer met de bonden te praten, maar niet over vut en prepensioen. Dat is niet verbazingwekkend. Nu bakzeil halen, is dodelijk voor hun geloofwaardigheid. De koers om minder collectief te regelen voor de burger is het leidende principe van dit kabinet. Daarnaast is het ook verstandig geen belastinggeld meer te gebruiken om werknemers te stimuleren eerder te stoppen met werken terwijl ze nog productief kunnen zijn. [...]

Werkgevers hebben belang bij een snelle uitkomst van de huidige patstelling. Kabinet en bonden op dit moment niet. Op iets langere termijn zullen alle drie de partijen weer neigen naar de hervatting van het sociale overleg. Een opening daartoe kan uit alle richtingen komen. Onvoorziene omstandigheden of toeval spelen daarin dikwijls een grotere rol dan de buitenstaander zou hopen of vermoeden. Een plotselinge ommekeer in de economische ontwikkeling of de aanstaande leiderswissel bij VNO-NCW en CNV zouden de grenzen van het strijdperk kunnen verleggen.

Oplopende politieke druk kan ook tot een nieuwe werkelijkheid leiden. Het CDA kan slappe knieën krijgen en buigen. Premier Jan Peter Balkenende zou als het erop aankomt evengoed de inzet kunnen verhogen door zijn politieke leven aan dit beleid te verbinden.